පහත දැක්වෙන ප්‍රශ්න 10 ටම කෙටි පිළිතුරු සපයන්න. (ලකුණු 20 - එක් උප ප්‍රශ්නයකට ලකුණු 02 බැගින්)
(i) ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පාලන ක්‍රමයක මුල්ම සහ මූලිකම ඒකකය කවුරුන්ද?
(ii) ශ්‍රී ලංකා පාර්ලිමේන්තුවේ කටයුතු පාලනය වන ප්‍රධාන ලේඛනය කුමක්ද?
(iii) එක්සත් ජාතීන්ගේ මානව හිමිකම් පිළිබඳ විශ්ව ප්‍රකාශනයේ (UDHR) පළමු වන වගන්තියෙන් කියවෙන්නේ කුමක්ද?
(iv) ශ්‍රී ලංකා ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ 12(1) වගන්තියෙන් සහතික කර ඇති අයිතිය කුමක්ද?
(v) දරුවෙකු සමාජානුයෝජනය වීමේදී මුලින්ම ආචාරධර්ම උගන්වන ප්‍රාථමික ආයතනය කුමක්ද?
(vi) ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රථම මහ නගර සභාව කුමක්ද? එය පිහිටවූ වර්ෂය ලියන්න.
(vii) පළාත් පාලන ආයතනයක් මඟින් අය කරනු ලබන ප්‍රධාන බදු වර්ග දෙකක් නම් කරන්න.
(viii) යහපාලනයේ වැදගත් ලක්ෂණ දෙකක් නම් කරන්න.
(ix) එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයේ නිල භාෂා දෙකක් නම් කරන්න.
(x) පරිසර සංරක්ෂණය උදෙසා පුරවැසියෙකු ලෙස භාවිත කළ හැකි '3R' සංකල්පයේ අංග දෙකක් දක්වන්න.
(i)
ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පාලන ක්‍රමයක මුල්ම සහ මූලිකම ඒකකය කවුරුන්ද?
[ලකුණු 2]
(ii)
ශ්‍රී ලංකා පාර්ලිමේන්තුවේ කටයුතු පාලනය වන ප්‍රධාන ලේඛනය කුමක්ද?
[ලකුණු 2]
(iii)
එක්සත් ජාතීන්ගේ මානව හිමිකම් පිළිබඳ විශ්ව ප්‍රකාශනයේ පළමු වන වගන්තියෙන් කියවෙන්නේ කුමක්ද?
[ලකුණු 2]
(iv)
ශ්‍රී ලංකා ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ 12(1) වගන්තියෙන් සහතික කර ඇති අයිතිය කුමක්ද?
[ලකුණු 2]
(v)
දරුවෙකු සමාජානුයෝජනය වීමේදී මුලින්ම ආචාරධර්ම උගන්වන ප්‍රාථමික ආයතනය කුමක්ද?
[ලකුණු 2]
(vi)
ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රථම මහ නගර සභාව කුමක්ද? එය පිහිටවූ වර්ෂය ලියන්න.
[ලකුණු 2]
(vii)
පළාත් පාලන ආයතනයක් මඟින් අය කරනු ලබන ප්‍රධාන බදු වර්ග දෙකක් නම් කරන්න.
[ලකුණු 2]
(viii)
යහපාලනයේ වැදගත් ලක්ෂණ දෙකක් නම් කරන්න.
[ලකුණු 2]
(ix)
එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයේ නිල භාෂා දෙකක් නම් කරන්න.
[ලකුණු 2]
(x)
පරිසර සංරක්ෂණය උදෙසා පුරවැසියෙකු ලෙස භාවිත කළ හැකි 3R සංකල්පයේ අංග දෙකක් දක්වන්න.
[ලකුණු 2]
නිල Marking Scheme (පියවරෙන් පියවර ලකුණු පටිපාටිය):
(i) පුරවැසියා (Citizen) [ලකුණු 2].
(ii) පාර්ලිමේන්තු ස්ථාවර නියෝග (Standing Orders) [ලකුණු 2].
(iii) සියලු මනුෂ්‍යයන් නිදහස්ව උපත ලබා ඇති අතර අයිතිවාසිකම්වලින් හා ගරුත්වයෙන් සමාන වේ [ලකුණු 2].
(iv) නීතිය ඉදිරියේ සියල්ලන් සමාන වන අතර නීතියේ සමාන රැකවරණය ලැබීම [ලකුණු 2].
(v) පවුල [ලකුණු 2].
(vi) කොළඹ මහ නගර සභාව, 1865 [ලකුණු 2].
(vii) වරිපනම් (තක්සේරු) බද්ද, විනෝද බද්ද, වෙළඳ බලපත්‍ර ගාස්තු [ලකුණු 2].
(viii) විනිවිදභාවය / වගවීම / නීතියේ ආධිපත්‍යය / මහජන සහභාගිත්වය [ලකුණු 2].
(ix) ඉංග්‍රීසි, ප්‍රංශ, රුසියානු, චීන, ස්පාඤ්ඤ, අරාබි (ඕනෑම 2ක්) [ලකුණු 2].
(x) අවම කිරීම (Reduce), නැවත භාවිතය (Reuse), ප්‍රතිචක්‍රීකරණය (Recycle) (ඕනෑම 2ක්) [ලකුණු 2].
ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය යනු ආණ්ඩුක්‍රමයක් මෙන්ම උසස් ජීවන ක්‍රමයකි.
(i) ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ආණ්ඩුක්‍රමයක ප්‍රධාන කුලුනු තුන නම් කරන්න. (ලකුණු 03)
(ii) ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී සමාජයක ජීවත්වන පුරවැසියෙකු සතු විය යුතු උසස් ගුණාංග තුනක් දක්වන්න. (ලකුණු 06)
(iii) රටක ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය ශක්තිමත් කිරීමට ස්වාධීන මැතිවරණ කොමිෂන් සභාව සහ නීතියේ ආධිපත්‍යය උපකාරී වන්නේ කෙසේදැයි සාකච්ඡා කරන්න. (ලකුණු 06)
(i)
ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ආණ්ඩුක්‍රමයක ප්‍රධාන කුලුනු තුන නම් කරන්න.
[ලකුණු 3]
(ii)
ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී සමාජයක ජීවත්වන පුරවැසියෙකු සතු විය යුතු උසස් ගුණාංග තුනක් දක්වන්න.
[ලකුණු 6]
(iii)
රටක ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය ශක්තිමත් කිරීමට ස්වාධීන මැතිවරණ කොමිෂන් සභාව සහ නීතියේ ආධිපත්‍යය උපකාරී වන්නේ කෙසේදැයි සාකච්ඡා කරන්න.
[ලකුණු 6]
නිල Marking Scheme (පියවරෙන් පියවර ලකුණු පටිපාටිය):
(i) ව්‍යවස්ථාදායකය, විධායකය, අධිකරණය [ලකුණු 3].
(ii) 1. නීතිගරුක බව, 2. විරුද්ධ මත ඉවසීම හා සහනශීලිත්වය, 3. සමාජ සාධාරණත්වය හා අන්‍යයන්ගේ අයිතිවාසිකම්වලට ගරු කිරීම [ලකුණු 6].
(iii) මැතිවරණ කොමිසම මඟින් කිසිදු දේශපාලන පක්ෂග්‍රාහීත්වයකින් තොරව නිදහස් හා සාධාරණව ඡන්දය පැවැත්වීමට අවකාශ සලසයි. නීතියේ ආධිපත්‍යය මඟින් පාලකයාගේ සිට සාමාන්‍ය පුරවැසියා දක්වා සමානව නීතියට යටත් කරමින් අත්තනෝමතික පාලනය වළකයි [ලකුණු 6].
මානව හිමිකම් හා ළමා අයිතිවාසිකම් ආරක්ෂා කිරීම තුළින් යුක්තිගරුක සමාජයක් බිහිවේ.
(i) ළමා අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ එක්සත් ජාතීන්ගේ සම්මුතියට (CRC) අනුව 'ළමයෙකු' යනු කවුරුන්දැයි ලියන්න. (ලකුණු 03)
(ii) ළමා අයිතිවාසිකම් ප්‍රඥප්තියේ අන්තර්ගත මූලික අයිතිවාසිකම් කාණ්ඩ හතර නම් කරන්න. (ලකුණු 06)
(iii) ශ්‍රී ලංකාවේ දරුවන්ගේ ආරක්ෂාව සහ සුබසාධනය තහවුරු කිරීමට රජය විසින් පිහිටුවා ඇති ආයතන සහ ගෙන ඇති පියවර විමසන්න. (ලකුණු 06)
(i)
ළමා අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ එක්සත් ජාතීන්ගේ සම්මුතියට අනුව ළමයෙකු යනු කවුරුන්දැයි ලියන්න.
[ලකුණු 3]
(ii)
ළමා අයිතිවාසිකම් ප්‍රඥප්තියේ අන්තර්ගත මූලික අයිතිවාසිකම් කාණ්ඩ හතර නම් කරන්න.
[ලකුණු 6]
(iii)
ශ්‍රී ලංකාවේ දරුවන්ගේ ආරක්ෂාව සහ සුබසාධනය තහවුරු කිරීමට රජය විසින් පිහිටුවා ඇති ආයතන සහ ගෙන ඇති පියවර විමසන්න.
[ලකුණු 6]
නිල Marking Scheme (පියවරෙන් පියවර ලකුණු පටිපාටිය):
(i) වයස අවුරුදු 18 ට අඩු සෑම මානවයෙකුම ළමයෙකු වේ [ලකුණු 3].
(ii) 1. පැවැත්මේ අයිතිවාසිකම්, 2. සංවර්ධන අයිතිවාසිකම්, 3. ආරක්ෂාවේ අයිතිවාසිකම්, 4. සහභාගිත්ව අයිතිවාසිකම් [ලකුණු 6].
(iii) ජාතික ළමා ආරක්ෂක අධිකාරිය (NCPA) පිහිටුවීම සහ 1929 ක්ෂණික දුරකථන සේවාව, පරිවාස හා ළමාරක්ෂක දෙපාර්තමේන්තුව මඟින් අසරණ දරුවන් රැකබලා ගැනීම, අනිවාර්ය අධ්‍යාපන නීති ක්‍රියාත්මක කරමින් ළමා ශ්‍රමිකත්වය තහනම් කිරීම [ලකුණු 6].
පළාත් පාලන ආයතන මඟින් බිම් මට්ටමේ ජනතාවට අත්‍යවශ්‍ය මහජන සේවා සපයයි.
(i) ශ්‍රී ලංකාවේ ක්‍රියාත්මක වන පළාත් පාලන ආයතන වර්ග තුන නම් කරන්න. (ලකුණු 03)
(ii) ප්‍රාදේශීය සභාවක් තම බලප්‍රදේශයේ සංවර්ධනය සඳහා ක්‍රියාත්මක කරන ප්‍රධාන කාර්යයන් තුනක් දක්වන්න. (ලකුණු 06)
(iii) පළාත් පාලන ආයතන මුහුණ දෙන මූල්‍ය හා පරිපාලනමය ගැටලු තුනක් සහ ඒවා විසඳීමට ගත හැකි ක්‍රියාමාර්ග සාකච්ඡා කරන්න. (ලකුණු 06)
(i)
ශ්‍රී ලංකාවේ ක්‍රියාත්මක වන පළාත් පාලන ආයතන වර්ග තුන නම් කරන්න.
[ලකුණු 3]
(ii)
ප්‍රාදේශීය සභාවක් තම බලප්‍රදේශයේ සංවර්ධනය සඳහා ක්‍රියාත්මක කරන ප්‍රධාන කාර්යයන් තුනක් දක්වන්න.
[ලකුණු 6]
(iii)
පළාත් පාලන ආයතන මුහුණ දෙන මූල්‍ය හා පරිපාලනමය ගැටලු තුනක් සහ ඒවා විසඳීමට ගත හැකි ක්‍රියාමාර්ග සාකච්ඡා කරන්න.
[ලකුණු 6]
නිල Marking Scheme (පියවරෙන් පියවර ලකුණු පටිපාටිය):
(i) මහ නගර සභා, නගර සභා, ප්‍රාදේශීය සභා [ලකුණු 3].
(ii) 1. මහජන සෞඛ්‍යය හා කසළ කළමනාකරණය, 2. ප්‍රාදේශීය මාර්ග සංවර්ධනය, 3. පොදු පහසුකම් (පුස්තකාල, වීදි ලාම්පු, සුසාන භූමි) පවත්වාගෙන යාම [ලකුණු 6].
(iii) ගැටලු: ප්‍රමාණවත් ආදායම් මාර්ග නොමැතිකම, පුහුණු සේවක හිඟය, ජනතා සහභාගිත්වය අඩු වීම. විසඳුම්: ආදායම් උත්පාදන ව්‍යාපෘති ආරම්භ කිරීම, නවීන තාක්ෂණය හා පරිගණක පද්ධති හඳුන්වා දීම, ප්‍රජා සංවිධාන සමඟ ඒකාබද්ධව වැඩසටහන් ක්‍රියාත්මක කිරීම [ලකුණු 6].
යහපාලනය රටක තිරසර ආර්ථික හා සමාජ සංවර්ධනයේ පදනම වේ.
(i) යහපාලනයේ දක්නට ලැබෙන ප්‍රධාන මූලධර්ම දෙකක් නම් කරන්න. (ලකුණු 03)
(ii) රටක රාජ්‍ය සේවයේ විනිවිදභාවය හා වගවීම තහවුරු කිරීමට ඉවහල් වන ක්‍රමවේද තුනක් දක්වන්න. (ලකුණු 06)
(iii) තොරතුරු දැනගැනීමේ අයිතිය (RTI) මඟින් පුරවැසියා සවිබල ගැන්වෙන්නේ කෙසේදැයි කරුණු තුනක් ඇසුරින් විග්‍රහ කරන්න. (ලකුණු 06)
(i)
යහපාලනයේ දක්නට ලැබෙන ප්‍රධාන මූලධර්ම දෙකක් නම් කරන්න.
[ලකුණු 3]
(ii)
රටක රාජ්‍ය සේවයේ විනිවිදභාවය හා වගවීම තහවුරු කිරීමට ඉවහල් වන ක්‍රමවේද තුනක් දක්වන්න.
[ලකුණු 6]
(iii)
තොරතුරු දැනගැනීමේ අයිතිය මඟින් පුරවැසියා සවිබල ගැන්වෙන්නේ කෙසේදැයි කරුණු තුනක් ඇසුරින් විග්‍රහ කරන්න.
[ලකුණු 6]
නිල Marking Scheme (පියවරෙන් පියවර ලකුණු පටිපාටිය):
(i) විනිවිදභාවය, වගවීම, නීතියේ ආධිපත්‍යය, සාධාරණත්වය (ඕනෑම 2ක්) [ලකුණු 3].
(ii) 1. විගණකාධිපති වාර්තා පාර්ලිමේන්තුවට ඉදිරිපත් කිරීම, 2. කෝප් (COPE) සහ කෝපා (COPA) කාරක සභා ක්‍රියාත්මක වීම, 3. තොරතුරු දැනගැනීමේ පනත ක්‍රියාත්මක කිරීම [ලකුණු 6].
(iii) 1. රජයේ මුදල් වියදම් කළ ආකාරය පරීක්ෂා කිරීමට පුරවැසියාට අවස්ථාව ලැබීම, 2. දූෂිත ක්‍රියාවලට එරෙහිව නීතිමය ක්‍රියාමාර්ග ගැනීමට සාක්ෂි ලැබීම, 3. පුරවැසියා තීරණ ගැනීමේ ක්‍රියාවලියේ සක්‍රීය කොටස්කරුවෙකු බවට පත්වීම [ලකුණු 6].
ලෝක සාමය හා මානුෂීය සුබසාධනය උදෙසා ජාත්‍යන්තර සංවිධාන විශාල සේවයක් ඉටුකරයි.
(i) එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය පිහිටුවීමේ ප්‍රධාන අරමුණු දෙකක් දක්වන්න. (ලකුණු 03)
(ii) ලෝකයේ සරණාගතයන් සහ යුධ පීඩිතයන් වෙනුවෙන් ක්‍රියාකරන ජාත්‍යන්තර සංවිධාන දෙකක් සහ ඒවායේ කාර්යභාරය දක්වන්න. (ලකුණු 06)
(iii) සාර්ක් (SAARC) සංවිධානය සාමාජික රටවල් අතර සහයෝගිතාව වර්ධනය කරගැනීමට මුහුණ දෙන ප්‍රධාන අභියෝග තුනක් සාකච්ඡා කරන්න. (ලකුණු 06)
(i)
එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය පිහිටුවීමේ ප්‍රධාන අරමුණු දෙකක් දක්වන්න.
[ලකුණු 3]
(ii)
ලෝකයේ සරණාගතයන් සහ යුධ පීඩිතයන් වෙනුවෙන් ක්‍රියාකරන ජාත්‍යන්තර සංවිධාන දෙකක් සහ ඒවායේ කාර්යභාරය දක්වන්න.
[ලකුණු 6]
(iii)
සාර්ක් සංවිධානය සාමාජික රටවල් අතර සහයෝගිතාව වර්ධනය කරගැනීමට මුහුණ දෙන ප්‍රධාන අභියෝග තුනක් සාකච්ඡා කරන්න.
[ලකුණු 6]
නිල Marking Scheme (පියවරෙන් පියවර ලකුණු පටිපාටිය):
(i) ජාත්‍යන්තර සාමය හා ආරක්ෂාව තහවුරු කිරීම, ජාතීන් අතර මිත්‍ර සබඳතා වර්ධනය කිරීම [ලකුණු 3].
(ii) 1. UNHCR (එක්සත් ජාතීන්ගේ සරණාගතයන් පිළිබඳ මහ කොමසාරිස් කාර්යාලය) - සරණාගතයන්ට නවාතැන්, නෛතික රැකවරණය දීම, 2. ICRC (ජාත්‍යන්තර රතු කුරුස කමිටුව) - යුධ තුවාලකරුවන්ට ප්‍රතිකාර දීම, සිරකරුවන් හමුවීම හා මානුෂීය ආධාර බෙදීම [ලකුණු 6].
(iii) 1. සාමාජික රටවල් (ඉන්දියාව සහ පකිස්ථානය වැනි) අතර පවතින දේශපාලන හා දේශසීමා ගැටලු, 2. සාර්ක් සමුළු නියමිත වේලාවට නොපැවැත්වීම, 3. කලාපීය වෙළඳ ගිවිසුම් (SAFTA) සම්පූර්ණයෙන් ක්‍රියාත්මක නොවීම [ලකුණු 6].
ස්වභාවික සම්පත් ආරක්ෂා කරමින් සංවර්ධනය කරා යාම වත්මන් පුරවැසියන්ගේ වගකීමකි.
(i) 'තිරසර සංවර්ධනය' (Sustainable Development) යන්නෙන් අදහස් වන්නේ කුමක්ද? (ලකුණු 03)
(ii) ශ්‍රී ලංකාවේ කඩොලාන පරිසර පද්ධති සහ තෙත්බිම් ආරක්ෂා කරගැනීමේ වැදගත්කම කරුණු තුනකින් දක්වන්න. (ලකුණු 06)
(iii) පාසලක් කේන්ද්‍ර කරගනිමින් පරිසර සංරක්ෂණය ප්‍රායෝගිකව ක්‍රියාවට නැංවිය හැකි වැඩසටහන් තුනක් යෝජනා කරන්න. (ලකුණු 06)
(i)
තිරසර සංවර්ධනය යන්නෙන් අදහස් වන්නේ කුමක්ද?
[ලකුණු 3]
(ii)
ශ්‍රී ලංකාවේ කඩොලාන පරිසර පද්ධති සහ තෙත්බිම් ආරක්ෂා කරගැනීමේ වැදගත්කම කරුණු තුනකින් දක්වන්න.
[ලකුණු 6]
(iii)
පාසලක් කේන්ද්‍ර කරගනිමින් පරිසර සංරක්ෂණය ප්‍රායෝගිකව ක්‍රියාවට නැංවිය හැකි වැඩසටහන් තුනක් යෝජනා කරන්න.
[ලකුණු 6]
නිල Marking Scheme (පියවරෙන් පියවර ලකුණු පටිපාටිය):
(i) අනාගත පරපුරට අවශ්‍ය සම්පත් හා පරිසරය විනාශ නොකර වර්තමාන අවශ්‍යතා සපුරාගැනීමේ සංවර්ධන ක්‍රියාවලියයි [ලකුණු 3].
(ii) 1. සුනාමි හා මුහුදු ඛාදනයෙන් වෙරළබඩ කලාපය ආරක්ෂා කිරීම, 2. මත්ස්‍ය හා ජලජ ජීවීන්ගේ අභිජනනයට රැකවරණය සැපයීම, 3. ගංවතුර පාලනය හා භූගත ජල මට්ටම ආරක්ෂා කිරීම [ලකුණු 6].
(iii) 1. පාසල් පරිශ්‍රයේ කොම්පෝස්ට් ව්‍යාපෘතියක් ආරම්භ කර කාබනික පොහොර නිපදවීම, 2. 'ප්ලාස්ටික් හා පොලිතින් තොර කලාපයක්' බවට පාසල පත්කිරීම, 3. ඖෂධීය හා දේශීය පැළ සිටුවීමේ හරිත උද්‍යානයක් නඩත්තු කිරීම [ලකුණු 6].