ශ්‍රී ලංකා විභාග දෙපාර්තමේන්තුව • DEPARTMENT OF EXAMINATIONS, SRI LANKA
අධ්‍යයන පොදු සහතික පත්‍ර (සාමාන්‍ය පෙළ) විභාගය
2023 අ.පො.ස. (සා.පෙළ) විභාගය • විද්‍යාව I
General Certificate of Education (Ord. Level) Examination - 2023
විෂය අංකය: 34 (විද්‍යාව) |
කාලය: පැය 01 විනාඩි 15 |
මුළු ලකුණු: 40
විභාග අංකය:
වැදගත් උපදෙස්:
- මෙම ප්‍රශ්න පත්‍රය බහුවරණ (MCQ) ප්‍රශ්න 40 කින් සමන්විත වේ.
- සියලුම ප්‍රශ්නවලට මෙම පත්‍රයේම පිළිතුරු සපයන්න. 1, 2, 3, 4 අතුරින් වඩාත් ගැළපෙන පිළිතුර තෝරා අදාළ ප්‍රශ්නය ඉදිරියෙන් ඇති තීරුවේ ලියන්න.
- එක් ප්‍රශ්නයකට ලකුණු 01 බැගින් හිමිවේ. (මුළු ලකුණු 40)
01.
බහිස්‍රාවී ද්‍රව්‍යයක් වන යූරියා නිපදවෙන්නේ,
(1) වකුගඩුවල ය.
(2) අක්මාවෙහි ය.
(3) මුත්‍රාශයෙහි ය.
(4) වෘක්කාණුවල ය.
නිවැරදි පිළිතුර & විවරණය:
මිනිස් දේහයේ අතිරික්ත ඇමයිනෝ අම්ල විඇමයිනීකරණය වී යූරියා සෑදීමේ යූරියා චක්‍රය (Ornithine cycle) සිදුවන්නේ අක්මාවෙහි ය. වකුගඩු මඟින් සිදුකරන්නේ එම යූරියා රුධිරයෙන් පෙරා මුත්‍රා ලෙස බැහැර කිරීමයි.
පිළිතුර: විකල්ප (2)
ලකුණු: 1
02.
ක්ෂමතාවේ ඒකකය කුමක් ද?
(1) W s
(2) W s^{-1}
(3) J s
(4) J s^{-1}
නිවැරදි පිළිතුර & විවරණය:
ක්ෂමතාව යනු කාර්යය කිරීමේ ශීඝ්‍රතාවයි ($P = W / t$). කාර්යය ජූල් ($J$) වලින්ද, කාලය තත්පර ($s$) වලින්ද මනින බැවින් ක්ෂමතාවේ ඒකකය ජූල් පර තත්පර හෙවත් $J s^{-1}$ (වොට් - $W$) වේ.
පිළිතුර: විකල්ප (4)
ලකුණු: 1
03.
අයිසොප්‍රොපයිල් ඇල්කොහොල් අණුක සූත්‍රය $(\text{CH}_3)_2\text{CHOH}$ වේ. මෙම අණුවක ඇති පරමාණු ගණන කොපමණ ද?
(1) 8
(2) 10
(3) 11
(4) 12
නිවැරදි පිළිතුර & විවරණය:
$(\text{CH}_3)_2\text{CHOH}$ අණුවක කාබන් (C) පරමාණු $2 + 1 = 3$ කි. හයිඩ්‍රජන් (H) පරමාණු $(3 \times 2) + 1 + 1 = 8$ කි. ඔක්සිජන් (O) පරමාණු $1$ කි. මුළු පරමාණු ගණන $= 3 + 8 + 1 = 12$ කි.
පිළිතුර: විකල්ප (4)
ලකුණු: 1
04.
ශාක පත්‍ර තුළ නිපදවන ආහාර ශාක දේහය පුරා පරිවහනය කරන පටකය කුමක් ද?
(1) සෛලම
(2) ප්ලෝයම
(3) කැම්බියම
(4) දෘඪස්තර
නිවැරදි පිළිතුර & විවරණය:
ප්‍රභාසංශ්ලේෂණයේදී පත්‍රවල නිපදවෙන සුක්‍රෝස් ඇතුළු කාබනික ආහාර ශාකයේ ගබඩා කරන හෝ වර්ධනය වන ස්ථාන කරා පරිවහනය (ආහාර ස්ථාන මාරුව) කරන්නේ ප්ලෝයම පටකයේ පෙනේර නළ මඟිනි.
පිළිතුර: විකල්ප (2)
ලකුණු: 1
05.
වස්තු දෙකක් එකිනෙක පිරිමැදීමෙන් එක් වස්තුවකට ධන ආරෝපණයක් ලැබීමේ දී අනෙකට සංක්‍රමණය වීනුයේ
(1) ඉලෙක්ට්‍රෝනයි.
(2) ප්‍රෝටෝනයි.
(3) නියුට්‍රෝනයි.
(4) ඉලෙක්ට්‍රෝන හා ප්‍රෝටෝනයි.
නිවැරදි පිළිතුර & විවරණය:
ඝර්ෂණ විද්‍යුතයේදී පරමාණුවල න්‍යෂ්ටියෙන් පිටත පිහිටි ඉලෙක්ට්‍රෝන එක් වස්තුවකින් අනෙක් වස්තුවට සංක්‍රමණය වේ. ඉලෙක්ට්‍රෝන ඉවත් වූ වස්තුව ධන ආරෝපිත වන අතර ඉලෙක්ට්‍රෝන ලැබූ වස්තුව සෘණ ආරෝපිත වේ.
පිළිතුර: විකල්ප (1)
ලකුණු: 1
06.
පිළිවෙළින් ආම්ලික ඔක්සයිඩයක්, උභයගුණී ඔක්සයිඩයක් සහ භාස්මික ඔක්සයිඩයක් ඇතුළත් වන්නේ මින් කුමක ද?
(1) $\text{SO}_3, \text{Al}_2\text{O}_3, \text{SiO}_2$
(2) $\text{SO}_3, \text{Al}_2\text{O}_3, \text{MgO}$
(3) $\text{CO}_2, \text{SiO}_2, \text{MgO}$
(4) $\text{SiO}_2, \text{CO}_2, \text{Al}_2\text{O}_3$
නිවැරදි පිළිතුර & විවරණය:
$\text{SO}_3$ ආම්ලික ඔක්සයිඩයකි (ජලයේ දියවී $\text{H}_2\text{SO}_4$ සාදයි). $\text{Al}_2\text{O}_3$ අම්ල හා භෂ්ම දෙවර්ගය සමඟම ප්‍රතික්‍රියා කරන උභයගුණී ඔක්සයිඩයකි. $\text{MgO}$ අම්ල සමඟ ප්‍රතික්‍රියා කර ලවණ හා ජලය සාදන භාස්මික ඔක්සයිඩයකි.
පිළිතුර: විකල්ප (2)
ලකුණු: 1
07.
ශාක සෛලයක ඇති අජීවී ව්‍යුහයක් ලෙස .................................... හැඳින්විය හැකි ය.
(1) සෛල බිත්තිය
(2) ප්ලාස්ම පටලය
(3) රයිබොසෝම
(4) ගොල්ගි දේහ
නිවැරදි පිළිතුර & විවරණය:
සෛල බිත්තිය යනු ශාක සෛලයක ප්ලාස්ම පටලයට පිටතින් පිහිටි ප්‍රධාන වශයෙන් සෙලියුලෝස් වලින් සමන්විත අජීවී, පූර්ණ පාරගම්‍ය ආරක්ෂිත බිත්තියකි. අනෙක් සියල්ල සජීවී ප්‍රෝටොප්ලාස්මීය ව්‍යුහයන් වේ.
පිළිතුර: විකල්ප (1)
ලකුණු: 1
08.
රූපසටහනේ දක්වා ඇති නාරටි වින්‍යාසය සහිත පත්‍ර දරන ශාකයක තවත් රූපීය ලක්ෂණයක් වන්නේ, (සමාන්තර නාරටි වින්‍යාසය සහිත පත්‍රයක්)
(1) මුදුන් මුල් පද්ධතියක් පිහිටීමයි.
(2) අනු බෙදුණු කඳක් තිබීමයි.
(3) බීජය තුළ එක් බීජපත්‍රයක් තිබීමයි.
(4) චතුරංක හෝ පංචාංක පුෂ්ප දැරීමයි.
නිවැරදි පිළිතුර & විවරණය:
සමාන්තර නාරටි වින්‍යාසය යනු ඒකබීජපත්‍රී ශාකවල (උදා: තෘණ, පොල්, වී) ලක්ෂණයකි. ඒකබීජපත්‍රී ශාකවල බීජයේ එක් බීජපත්‍රයක් පැවතීම, තන්තු මුල් පද්ධතියක් පැවතීම සහ ත්‍ර‍යංක පුෂ්ප දැරීම අනෙකුත් ප්‍රධාන ලක්ෂණ වේ.
පිළිතුර: විකල්ප (3)
ලකුණු: 1
09.
විද්‍යුත්-චුම්බක තරංග හා සම්බන්ධව පහත ප්‍රකාශවලින් අසත්‍ය ප්‍රකාශය කුමක් ද?
(1) යාන්ත්‍රික සම්ප්‍රේෂණය කරයි.
(2) රික්තයේ දී $3 \times 10^8\text{ m s}^{-1}$ වේගයකින් ගමන් කරයි.
(3) පදාර්ථමය මාධ්‍යයක දී සත්‍යතාවය රික්තයේ දීට වඩා අඩු වේ.
(4) පදාර්ථමය මාධ්‍යයක දී වේගය රික්තයේ දීට වඩා අඩු වේ.
නිවැරදි පිළිතුර & විවරණය:
විද්‍යුත් චුම්බක තරංග යනු යාන්ත්‍රික තරංග නොවේ; ඒවා ප්‍රචාරණය වීමට පදාර්ථමය මාධ්‍යයක් අවශ්‍ය නොවන අන්වායාම/තිරස් විද්‍යුත්-චුම්බක ක්ෂේත්‍ර කම්පන වේ. එබැවින් (1) අසත්‍ය වේ.
පිළිතුර: විකල්ප (1)
ලකුණු: 1
10.
අයනික සංයෝග පිළිබඳ ව සත්‍ය වන්නේ පහත කුමන ප්‍රකාශය ද?
(1) ඝන අවස්ථාවේ දී විද්‍යුතය සන්නයනය කරයි.
(2) සියල්ල ම ඉතා හොඳින් ජලයේ දිය වේ.
(3) තාපාංක හා ද්‍රවාංක ඉහළ අගයන් ගනී.
(4) විලීන අවස්ථාවේ දී විද්‍යුතය සන්නයනය නොකරයි.
නිවැරදි පිළිතුර & විවරණය:
අයනික දැලිස තුළ ධන හා සෘණ අයන අතර ප්‍රබල විද්‍යුත් ස්ථිතික ආකර්ෂණ බල පවතින බැවින් ඒවා බිඳ දැමීමට විශාල තාප ශක්තියක් අවශ්‍ය වේ. එබැවින් අයනික සංයෝගවල ද්‍රවාංක හා තාපාංක සාපේක්ෂව ඉතා ඉහළ ය.
පිළිතුර: විකල්ප (3)
ලකුණු: 1
11.
ශ්වසන පද්ධතිය ආශ්‍රිත රෝගයකින් පෙළෙන පුද්ගලයෙකු තුළ පහත රෝග ලක්ෂණ දක්නට ලැබේ.
• කැස්ස සමග රුධිරය පිටවීම
• ශරීරයේ බර අඩු වීම
• අධික වෙහෙස
මෙම පුද්ගලයාට වැළඳී තිබීමට හැක්කේ
(1) නිමෝනියාවයි.
(2) බ්‍රොන්කයිටිස් රෝගයයි.
(3) ක්ෂය රෝගයයි.
(4) සිලිකෝසිස් රෝගයයි.
නිවැරදි පිළිතුර & විවරණය:
ක්ෂය රෝගයේ (Tuberculosis - Mycobacterium tuberculosis බැක්ටීරියාව මඟින් ඇතිවන) ප්‍රධාන රෝග ලක්ෂණ වන්නේ සති කිහිපයකට වඩා පවතින කැස්ස, කැස්ස සමඟ රුධිරය පිටවීම, අධික බර අඩුවීම, රාත්‍රී දහඩිය දැමීම සහ නිරන්තර තෙහෙට්ටුවයි.
පිළිතුර: විකල්ප (3)
ලකුණු: 1
12.
සරල වෝල්ටීය කෝෂයේ (Zn සහ Cu තහඩු තනුක සල්ෆියුරික් අම්ලයේ බහා ඇති) බාහිර පරිපථයේ දැක්වෙන ඊතලයෙන් (Zn සිට Cu දෙසට) නිරූපණය කරන දිශාවට ගමන් කරනුයේ,
(1) සම්මත ධාරාවයි.
(2) ඉලෙක්ට්‍රෝනයි.
(3) $\text{Zn}^{2+}$ අයනයි.
(4) $\text{Cu}^{2+}$ අයනයි.
නිවැරදි පිළිතුර & විවරණය:
සරල කෝෂයේ සින්ක් ($Zn$) සක්‍රීයතාවයෙන් ඉහළ බැවින් ඉලෙක්ට්‍රෝන පිට කරමින් $\text{Zn}^{2+}$ ලෙස දියවේ. නිදහස් වන ඉලෙක්ට්‍රෝන බාහිර පරිපථය ඔස්සේ සින්ක් තහඩුවේ සිට තඹ තහඩුව දෙසට ගමන් කරයි.
පිළිතුර: විකල්ප (2)
ලකුණු: 1
13.
සරල වෝල්ටීය කෝෂයෙහි සිදු වන කැතෝඩ ප්‍රතික්‍රියාව කුමක් ද?
(1) $\text{Zn}^{2+}\text{(aq)} + 2\text{e}^- \rightarrow \text{Zn(s)}$
(2) $\text{Cu}^{2+}\text{(aq)} + 2\text{e}^- \rightarrow \text{Cu(s)}$
(3) $2\text{H}^+\text{(aq)} + 2\text{e}^- \rightarrow \text{H}_2\text{(g)}$
(4) $4\text{OH}^-\text{(aq)} + 4\text{e}^- \rightarrow \text{O}_2\text{(g)} + 2\text{H}_2\text{O(l)}$
නිවැරදි පිළිතුර & විවරණය:
සරල කෝෂයේ කැතෝඩය (තඹ තහඩුව) මතදී විද්‍යුත් විච්ඡේද්‍යයේ ඇති හයිඩ්‍රජන් අයන ඉලෙක්ට්‍රෝන ලබාගෙන ඔක්සිහරණය වී හයිඩ්‍රජන් වායු බුබුළු සාදයි: $2\text{H}^+(\text{aq}) + 2\text{e}^- \rightarrow \text{H}_2(\text{g})$.
පිළිතුර: විකල්ප (3)
ලකුණු: 1
14.
ආලෝක වර්තනය පිළිබඳ පහත ප්‍රකාශ සලකා බලන්න.
$A$ - ආලෝකය වර්තනය වන්නේ විරලතර මාධ්‍යයක සිට ඝනතර මාධ්‍යයකට ගමන් ගන්නා විට පමණි.
$B$ - වර්තනයට හේතු වන්නේ මාධ්‍ය දෙකෙහි දී ආලෝකයේ වේග එකිනෙකින් වෙනස් වීමයි.
$C$ - වර්තනයේ දී ආලෝකයේ සංඛ්‍යාතය වෙනස් වේ.
මෙහිදී සත්‍ය වන්නේ,
(1) $A$ පමණි.
(2) $B$ පමණි.
(3) $A$ හා $C$ පමණි.
(4) $B$ හා $C$ පමණි.
නිවැරදි පිළිතුර & විවරණය:
ආලෝකය එක් පාරදෘශ්‍ය මාධ්‍යයක සිට වෙනත් මාධ්‍යයකට ඇතුළු වීමේදී එහි ප්‍රවේගය වෙනස් වීම වර්තනයට මූලික හේතුවයි ($B$ සත්‍ය වේ). ආලෝකයේ සංඛ්‍යාතය ප්‍රභවය මත රඳා පවතින අතර වර්තනයේදී සංඛ්‍යාතය වෙනස් නොවේ. එසේම ඝනතර සිට විරලතර මාධ්‍යයට යාමේදී ද වර්තනය සිදුවේ.
පිළිතුර: විකල්ප (2)
ලකුණු: 1
15.
පොළොව මත දී ගුරුත්වාකර්ෂණ ත්වරණය $10\text{ m s}^{-2}$ වේ. සඳ මත දී එම අගය පොළොවේ දී මෙන් $\frac{1}{6}$ කි. පොළොව මත දී බර $60\text{ N}$ වන වස්තුවක සඳ මත දී බර කොපමණ ද?
(1) $10\text{ N}$
(2) $60\text{ N}$
(3) $100\text{ N}$
(4) $360\text{ N}$
නිවැරදි පිළිතුර & විවරණය:
බර $ = mg$ බැවින් වස්තුවක ස්කන්ධය නියතව පවතින විට බර ගුරුත්වාකර්ෂණ ත්වරණයට අනුලෝමව සමානුපාතික වේ. සඳ මත ගුරුත්වාකර්ෂණය පොළොව මෙන් $1/6$ ක් බැවින් සඳ මත බර $= 60\text{ N} \times \frac{1}{6} = 10\text{ N}$ වේ.
පිළිතුර: විකල්ප (1)
ලකුණු: 1
16.
පහත දැක්වෙන ලක්ෂණ අතුරෙන් පෘෂ්ඨවංශී සත්ත්ව කාණ්ඩයට අයත් ආවේස් හා මැමේලියාවන්ට පමණක් පොදු ලක්ෂණ මොනවා ද?
$A$ - අචලතාපීතාව
$B$ - රෝමවලින් ආවරණය වූ සම
$C$ - අස්ථිමය අභ්‍යන්තර සැකිල්ල
$D$ - කුටීර හතරක් සහිත හෘදය
(1) $A$ හා $B$
(2) $A$ හා $D$
(3) $B$ හා $C$
(4) $C$ හා $D$
නිවැරදි පිළිතුර & විවරණය:
පෘෂ්ඨවංශීන් අතරින් අචලතාපී (Endothermic) වන්නේත්, සම්පූර්ණයෙන්ම වෙන් වූ කර්ණිකා දෙකකින් හා කෝෂිකා දෙකකින් යුත් කුටීර 4 කින් සමන්විත හෘදයක් දරන්නේත් ආවේස් (පක්ෂීන්) සහ මැමේලියා (ක්ෂීරපායීන්) පමණි ($A$ හා $D$).
පිළිතුර: විකල්ප (2)
ලකුණු: 1
17.
ලෝහ පිළිබඳ ව අසත්‍ය ප්‍රකාශය මින් කුමක් ද?
(1) මූලද්‍රව්‍යවලින් බහුතරය ලෝහ වේ.
(2) සියලු ම ලෝහ විද්‍යුතය සන්නයනය කරයි.
(3) ලෝහ පරමාණු ඉලෙක්ට්‍රෝන පිටකරමින් ධන අයන නිපදවයි.
(4) සියලු ම ලෝහ අම්ල සමග ප්‍රතික්‍රියා කර හයිඩ්‍රජන් පිට කරයි.
නිවැරදි පිළිතුර & විවරණය:
විද්‍යුත් රසායනික ශ්‍රේණියේ හයිඩ්‍රජන්ට පහළින් පිහිටි තඹ ($Cu$), රිදී ($Ag$), රත්රන් ($Au$) වැනි අඩු සක්‍රීයතා ලෝහ තනුක අම්ල සමඟ ප්‍රතික්‍රියා කර හයිඩ්‍රජන් වායුව නිදහස් නොකරයි. එබැවින් (4) ප්‍රකාශය අසත්‍ය වේ.
පිළිතුර: විකල්ප (4)
ලකුණු: 1
18.
එක්තරා ද්‍රාවණයකට මෙතිල් ඔරේන්ජ් බිංදු කිහිපයක් එක් කළ විට එම ද්‍රාවණය රතු පැහැයට හැරිණි. එම ද්‍රාවණයේ $\text{pH}$ අගය වීමට වඩාත් ඉඩ ඇත්තේ මින් කුමක් ද?
(1) 2
(2) 7
(3) 12
(4) 14
නිවැරදි පිළිතුර & විවරණය:
මෙතිල් ඔරේන්ජ් දර්ශකය ප්‍රබල ආම්ලික මාධ්‍යයකදී ($\text{pH} < 3.1$) රතු පැහැය ලබා දෙන අතර, $\text{pH} > 4.4$ දී කහ පැහැ වේ. එබැවින් රතු පැහැය ලැබුණේ නම් ද්‍රාවණයේ $\text{pH}$ අගය 2 විය යුතු ය.
පිළිතුර: විකල්ප (1)
ලකුණු: 1
19.
නැවක සිට මුහුදු පතුලට යවන ලද අධිධ්වනි තරංගයක් පරාවර්තනය වී නැව වෙත පැමිණීමට තත්පර හතරක් ගත වේ. මුහුදු පතුලට ඇති ගැඹුර $2880\text{ m}$ නම් මුහුදු ජලය තුළ අධිධ්වනි තරංගයේ වේගය කොපමණ ද?
(1) $720\text{ m s}^{-1}$
(2) $1440\text{ m s}^{-1}$
(3) $2880\text{ m s}^{-1}$
(4) $3700\text{ m s}^{-1}$
නිවැරදි පිළිතුර & විවරණය:
අධිධ්වනි තරංගය මුහුදු පතුලට ගොස් නැවත පැමිණීමට ගමන් කළ මුළු දුර $= 2 \times 2880\text{ m} = 5760\text{ m}$. ගත වූ මුළු කාලය $ = 4\text{ s}$. තරංගයේ වේගය $ = \frac{d}{t} = \frac{5760}{4} = 1440\text{ m s}^{-1}$ වේ.
පිළිතුර: විකල්ප (2)
ලකුණු: 1
20.
වායුවක ලක්ෂණ කිහිපයක් පහත දැක්වේ.
• පහසුවෙන් දහනය කළ හැකි ය.
• සාමාන්‍ය වාතයට වඩා ඝනත්වයෙන් අඩු ය.
• ජලයේ මඳ වශයෙන් ද්‍රාව්‍ය වේ.
මෙම වායුව වන්නේ
(1) හයිඩ්‍රජන් ය.
(2) නයිට්‍රජන් ය.
(3) ඔක්සිජන් ය.
(4) කාබන් ඩයොක්සයිඩ් ය.
නිවැරදි පිළිතුර & විවරණය:
හයිඩ්‍රජන් වායුව වාතයට වඩා ඉතා සැහැල්ලු (ඝනත්වය අඩුම වායුව), පහසුවෙන් නිල් දැල්ලකින් 'පොප්' හඬ නංවමින් දහනය වන, ජලයේ අල්ප වශයෙන් ද්‍රාව්‍ය වන වායුවකි.
පිළිතුර: විකල්ප (1)
ලකුණු: 1
21.
හෘද ස්පන්දන වේගය පාලනය කරන මධ්‍ය ස්නායු පද්ධතියට අයත් කොටස කුමක් ද?
(1) මස්තිෂ්කය
(2) අනුමස්තිෂ්කය
(3) සුෂුම්නාව
(4) සුෂුම්නා ශීර්ෂකය
නිවැරදි පිළිතුර & විවරණය:
හෘද ස්පන්දනය, ශ්වසන වේගය, රුධිර නාල විෂ්කම්භය (රුධිර පීඩනය), ගිලීම හා වමනය වැනි අත්‍යවශ්‍ය අනිච්ඡානුග කායික ක්‍රියා පාලනය කරන්නේ සුෂුම්නා ශීර්ෂකය (Medulla Oblongata) මඟිනි.
පිළිතුර: විකල්ප (4)
ලකුණු: 1
22.
සන්නායකයක ප්‍රතිරෝධය පිළිබඳ පහත ප්‍රකාශ සලකා බලන්න.
$A$ - සන්නායකයේ දෙකෙළවර විභව අන්තරය මත රඳා පවතී.
$B$ - සන්නායකයේ දිගට අනුලෝම ව සමානුපාතික වේ.
$C$ - සන්නායකය තුළින් ගලා යන ධාරාව මත රඳා පවතී.
ඉහත ප්‍රකාශවලින් සත්‍ය වන්නේ
(1) $A$ පමණි.
(2) $B$ පමණි.
(3) $A$ හා $C$ පමණි.
(4) $B$ හා $C$ පමණි.
නිවැරදි පිළිතුර & විවරණය:
සන්නායකයක ප්‍රතිරෝධය $ = \rho \frac{l}{A}$ සූත්‍රයට අනුව එහි දිගට ($l$) අනුලෝමවද, හරස්කඩ වර්ගඵලයට ($A$) ප්‍රතිලෝමවද සමානුපාතික වේ ($B$ සත්‍ය වේ). ප්‍රතිරෝධය සන්නායකයේ ජ්‍යාමිතික මාන හා උෂ්ණත්වය මත රඳා පවතින නියතයක් වන අතර විභව අන්තරය හෝ ධාරාව මත රඳා නොපවතී.
පිළිතුර: විකල්ප (2)
ලකුණු: 1
23.
කැල්සියම් කාබනේට් $10\text{ g}$ ක ඇති කැල්සියම් කාබනේට් මවුල ප්‍රමාණය කොපමණ ද? $(\text{CaCO}_3 = 100)$
(1) 0.01
(2) 0.1
(3) 1
(4) 10
නිවැරදි පිළිතුර & විවරණය:
මවුල ගණන $ = \frac{\text{ස්කන්ධය (m)}}{\text{මවුලික ස්කන්ධය (M)}} = \frac{10\text{ g}}{100\text{ g mol}^{-1}} = 0.1\text{ mol}$ වේ.
පිළිතුර: විකල්ප (2)
ලකුණු: 1
24.
කාබෝහයිඩ්‍රේට පිළිබඳ ව නිවැරදි ප්‍රකාශය තෝරන්න.
(1) සියලු ම කාබෝහයිඩ්‍රේට ජල ද්‍රාව්‍ය වේ.
(2) සියලු ම කාබෝහයිඩ්‍රේට ස්ඵටිකරූපී වේ.
(3) කාබෝහයිඩ්‍රේටවල C හා H අතර අනුපාතය $1 : 2$ වේ.
(4) ග්ලුකෝස් යනු කාබෝහයිඩ්‍රේටවල තැනුම් ඒකකයයි.
නිවැරදි පිළිතුර & විවරණය:
පිෂ්ඨය, සෙලියුලෝස් සහ ග්ලයිකොජන් වැනි සියලු සංකීර්ණ කාබෝහයිඩ්‍රේට (පොලිසැකරයිඩ) බහුඅවයවීකරණය වී සෑදී ඇත්තේ ග්ලූකෝස් ඒකඅවයවික මඟිනි. පිෂ්ඨය/සෙලියුලෝස් ජලයේ අද්‍රාව්‍ය හා අස්ඵටිකරූපී වේ.
පිළිතුර: විකල්ප (4)
ලකුණු: 1
25.
දකුණු පසින් දැක්වෙන්නේ $A$ හා $B$ ලෝහ දෙකකින් සැදුම් ලත් ද්විලෝහ පටියකි. මෙහි වැඩියෙන් ප්‍රසාරණය වන ලෝහය $A$ වන අතර අඩුවෙන් ප්‍රසාරණය වන ලෝහය $B$ වේ. ද්විලෝහ පටියේ උෂ්ණත්වය වැඩි කළ විට එහි හැඩය වෙනස් වන්නේ පහත කුමන ආකාරයට ද?
(1) ඉහළට නැමී ඇති ආකාරය (A ඇතුළත, B පිටත)
(2) කිසිදු වෙනසක් නොවී කෙළින් පැවතීම
(3) පහළට නැමී ඇති ආකාරය (A පිටත, B ඇතුළත)
(4) පහළට නැමී ඇති ආකාරය (B පිටත, A ඇතුළත)
නිවැරදි පිළිතුර & විවරණය:
උෂ්ණත්වය වැඩි කළ විට වැඩි රේඛීය ප්‍රසාරණතාවක් ඇති $A$ ලෝහ පටිය $B$ ලෝහ පටියට වඩා වැඩි දිගකින් ප්‍රසාරණය වේ. එකිනෙකට තදින් සවිකර ඇති බැවින් වැඩි දිගකින් යුත් $A$ පටිය වක්‍රයේ පිටත පෘෂ්ඨය සාදමින් අඩුවෙන් ප්‍රසාරණය වන $B$ දෙසට (පහළට) නැමේ.
පිළිතුර: විකල්ප (3)
ලකුණු: 1
26.
ඝන ද්‍රව්‍යයකින් සාදන ලද වස්තුවක් ද්‍රවයක ඉපිලීම සඳහා
(1) ඝන ද්‍රව්‍යයේ ඝනත්වය ද්‍රවයේ ඝනත්වයට වඩා අඩු විය යුතු ය.
(2) ඝන වස්තුවේ ස්කන්ධය විස්ථාපිත ද්‍රව ස්කන්ධයට සමාන විය යුතු ය.
(3) ඝන වස්තුවේ බර එමගින් විස්ථාපිත ද්‍රව පරිමාවේ බරට සමාන විය යුතු ය.
(4) ඝන වස්තුවේ බර එය මත ඇති වන උඩුකුරු තෙරපුමට වඩා අඩු විය යුතු ය.
නිවැරදි පිළිතුර & විවරණය:
ප්ලවන මූලධර්මයට (Law of Flotation) අනුව, ද්‍රවයක පා වෙමින් පවතින සමතුලිත වස්තුවක මුළු බර, එය මඟින් විස්ථාපිත ද්‍රව පරිමාවේ බරට (උඩුකුරු තෙරපුමට) හරියටම සමාන වේ.
පිළිතුර: විකල්ප (3)
ලකුණු: 1
27.
$Tt$ ප්‍රවේණිදර්ශය සහිත ජීවීන් දෙදෙනෙකු අතර අන්තර්භජනනයෙන් බිහි වන ජනිතයන්ගේ එකිනෙකට වෙනස් ප්‍රවේණිදර්ශ සංඛ්‍යාව හා රූපදර්ශ සංඛ්‍යාව පිළිවෙළින්,
(1) 2 හා 1 කි.
(2) 3 හා 2 කි.
(3) 4 හා 2 කි.
(4) 4 හා 3 කි.
නිවැරදි පිළිතුර & විවරණය:
$Tt \times Tt$ දෙමුහුමකදී ජනිතයන්ගේ ප්‍රවේණිදර්ශ $1 TT : 2 Tt : 1 tt$ ලෙස වර්ග 3ක් ලැබේ. රූපදර්ශ උස (TT, Tt) සහ මිටි (tt) ලෙස වර්ග 2ක් (අනුපාතය $3:1$) ලැබේ. එබැවින් පිළිවෙළින් 3 හා 2 කි.
පිළිතුර: විකල්ප (2)
ලකුණු: 1
28.
සර්වසම $A, B$ හා $C$ බල්බ තුනක් සහ $R$ ප්‍රතිරෝධකයක් පරිපථයකට සම්බන්ධ කර ඇති ආකාරය රූපයේ දැක්වේ. $A, B$ හා $C$ බල්බවල දීප්තිය පිළිබඳ සත්‍ය ප්‍රකාශය කුමක් ද?
(1) $A < B < C$
(2) $A = B = C$
(3) $A = B < C$
(4) $A < C < B$
නිවැරදි පිළිතුර & විවරණය:
පරිපථයේ මුළු ධාරාව $C$ බල්බය හරහා ගමන් කරන බැවින් $C$ උපරිම දීප්තියෙන් දැල්වේ. ශාඛා පරිපථයේදී $A$ සහ $B$ සමාන්තරගතව ඇති බැවින් $A$ ශාඛාවට වඩා $B$ හරහා වැඩි ධාරාවක් ගලා යා හැකිය. ඒ අනුව දීප්තිය $A < B < C$ අනුපිළිවෙළ ගනී.
පිළිතුර: විකල්ප (1)
ලකුණු: 1
29.
පහත දැක්වෙන්නේ හේමටයිට් හා කාබන් මොනොක්සයිඩ් අතර ප්‍රතික්‍රියාවයි.
$\text{Fe}_2\text{O}_3 + 3\text{CO} \rightarrow 2\text{Fe} + 3\text{CO}_2$
$\text{Fe}_2\text{O}_3$ මවුල එකක් භාවිතයෙන් නිපදවිය හැකි $\text{Fe}$ ස්කන්ධය කොපමණ ද? $(\text{Fe} = 56)$
(1) $28\text{ g}$
(2) $56\text{ g}$
(3) $112\text{ g}$
(4) $168\text{ g}$
නිවැරදි පිළිතුර & විවරණය:
තුලිත රසායනික සමීකරණයට අනුව $\text{Fe}_2\text{O}_3$ මවුල $1$ කින් $\text{Fe}$ මවුල $2$ ක් සෑදේ. $\text{Fe}$ මවුලික ස්කන්ධය $56\text{ g mol}^{-1}$ බැවින් නිපදවෙන යකඩ ස්කන්ධය $= 2\text{ mol} \times 56\text{ g mol}^{-1} = 112\text{ g}$ වේ.
පිළිතුර: විකල්ප (3)
ලකුණු: 1
30.
වෛරස් ආසාදනයකට ලක් වූ පුද්ගලයෙකුගේ රුධිරයේ අඩංගු පට්ටිකා ප්‍රමාණය සාමාන්‍ය අගයට වඩා අඩු වී ඇත. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ඔහුගේ සිරුරේ
(1) ඔක්සිජන් පරිවහනය හීනවත් වේ.
(2) ප්‍රතිදේහ නිපදවීම අඩාල වේ.
(3) රුධිරය කැටි ගැසීම නිසි පරිදි සිදු නො වේ.
(4) හෝමෝන පරිවහනය සෙමින් සිදු වේ.
නිවැරදි පිළිතුර & විවරණය:
රුධිර පට්ටිකා (Platelets) මඟින් රුධිර නාල හානි වූ විට ත්‍රොම්බොප්ලාස්ටින් එන්සයිමය මුදාහරිමින් රුධිර කැටි ගැසීමේ ක්‍රියාවලිය ආරම්භ කරයි. පට්ටිකා අඩු වූ විට රුධිරය කැටි ගැසීම නිසි පරිදි සිදු නොවීමෙන් අභ්‍යන්තර රුධිර වහනයක් සිදුවිය හැක.
පිළිතුර: විකල්ප (3)
ලකුණු: 1
31.
සෘජුකෝණාස්‍ර හැඩැති තහඩු තුනක් මත ඒකතල බල යොදා ඇති ආකාර $A, B$ හා $C$ රූපවල දක්වා ඇත. ඉහත තහඩු අතුරෙන් සමතුලිතතාවේ පවතිනුයේ, (රූපය: B තහඩුව මත ඉහළට 5N, 5N සහ පහළට 10N බල)
(1) $A$ පමණි.
(2) $B$ පමණි.
(3) $A$ හා $C$ පමණි.
(4) $A, B$ හා $C$ යන සියල්ල ම ය.
නිවැරදි පිළිතුර & විවරණය:
$B$ තහඩුව මත ඉහළට ක්‍රියාකරන බලවල එකතුව $5\text{ N} + 5\text{ N} = 10\text{ N}$ වන අතර පහළට ඇති බලය $10\text{ N}$ වේ. එසේම දෙපස ඇති 5N බල සමමිතිකව පිහිටන බැවින් කේන්ද්‍රය වටා ඝූර්ණවල එකතුව ශුන්‍ය වේ. එබැවින් $B$ පමණක් පූර්ණ සමතුලිතතාවේ පවතී.
පිළිතුර: විකල්ප (2)
ලකුණු: 1
32.
$A$ - උත්ප්‍රේරක මඟින් රසායනික ප්‍රතික්‍රියාවක ශීඝ්‍රතාව වැඩි වේ.
$B$ - ප්‍රතික්‍රියාව අවසානයේ උත්ප්‍රේරණයේ රසායනික සංයුතිය වෙනස් වේ.
ඉහත,
(1) $A$ සහ $B$ ප්‍රකාශ දෙක ම සත්‍ය වේ.
(2) $A$ ප්‍රකාශය සත්‍ය වන අතර $B$ ප්‍රකාශය අසත්‍ය වේ.
(3) $A$ සහ $B$ ප්‍රකාශ දෙක ම අසත්‍ය වේ.
(4) $A$ ප්‍රකාශය අසත්‍ය වන අතර $B$ ප්‍රකාශය සත්‍ය වේ.
(1) $A$ සහ $B$ ප්‍රකාශ දෙක ම සත්‍ය වේ.
(2) $A$ ප්‍රකාශය සත්‍ය වන අතර $B$ ප්‍රකාශය අසත්‍ය වේ.
(3) $A$ සහ $B$ ප්‍රකාශ දෙක ම අසත්‍ය වේ.
(4) $A$ ප්‍රකාශය අසත්‍ය වන අතර $B$ ප්‍රකාශය සත්‍ය වේ.
නිවැරදි පිළිතුර & විවරණය:
උත්ප්‍රේරක මඟින් විකල්ප අඩු සක්‍රියන ශක්ති මාර්ගයක් සපයමින් ප්‍රතික්‍රියා ශීඝ්‍රතාව වැඩි කරයි ($A$ සත්‍ය වේ). එහෙත් ප්‍රතික්‍රියාව අවසානයේදී උත්ප්‍රේරකයේ ස්කන්ධය හෝ රසායනික සංයුතිය කිසිදු වෙනසකට ලක් නොවේ ($B$ අසත්‍ය වේ).
පිළිතුර: විකල්ප (2)
ලකුණු: 1
33.
සර්වසම නළ හතරකට කාබන් ඩයොක්සයිඩ් සමාන සාන්ද්‍රණයක් සහිත ජලය සමාන පරිමා එකතු කර රූපවල දැක්වෙන (1), (2), (3) සහ (4) ඇටවුම් සකසන ලදී. මෙම ඇටවුම් හතර ම සර්වසම ආලෝක තත්ත්ව යටතේ පැය තුනක් තැබීමෙන් පසු ව අඩු ම කාබන් ඩයොක්සයිඩ් සාන්ද්‍රණයක් ඇත්තේ කුමන ඇටවුමේ ද? (1: ජලජ ශාකය + සත්ත්වයා, 2: ජලජ ශාකය කළු කඩදාසියකින් ආවරණය කර ඇත, 3: ජලජ ශාකය පමණක් ආලෝකයේ, 4: පාලක ඇටවුම)
(1) (1) ඇටවුමේ ය.
(2) (2) ඇටවුමේ ය.
(3) (3) ඇටවුමේ ය.
(4) (4) ඇටවුමේ ය.
නිවැරදි පිළිතුර & විවරණය:
ඇටවුම (3) තුළ ජලජ ශාකය පමණක් ප්‍රශස්ත ආලෝකයේ ඇති බැවින් ප්‍රභාසංශ්ලේෂණය සඳහා ජලයේ දියවී ඇති $\text{CO}_2$ වේගයෙන් වැය කර ගනී. එහි ශ්වසනය මඟින් $\text{CO}_2$ නිදහස් කරන සතෙකුද නොමැති බැවින් අවසානයේ අඩුම $\text{CO}_2$ සාන්ද්‍රණයක් ඉතිරි වන්නේ (3) හි ය.
පිළිතුර: විකල්ප (3)
ලකුණු: 1
34.
බහුඅවයවික සම්බන්ධයෙන් දී ඇති පහත ප්‍රකාශ සලකන්න.
$A$ - ඉතා ඉහළ සාපේක්ෂ අණුක ස්කන්ධයක් ඇත.
$B$ - තැනුම් දායක වන කුඩා අණු පුනරාවර්තන ඒකක ලෙස හැඳින්වේ.
$C$ - සම්භවය මත පදනම් ව කෘත්‍රිම හා ස්වාභාවික ලෙස වර්ග කළ හැකි ය.
මේවායින් සත්‍ය ප්‍රකාශය/ප්‍රකාශ වන්නේ
(1) $A$ පමණි.
(2) $B$ පමණි.
(3) $A$ හා $C$ පමණි.
(4) $B$ හා $C$ පමණි.
නිවැරදි පිළිතුර & විවරණය:
බහුඅවයවික යනු අණු දහස් ගණනක් එකතු වී සෑදෙන ඉතා ඉහළ සාපේක්ෂ අණුක ස්කන්ධයක් සහිත මහා අණු වේ ($A$ සත්‍ය වේ). ඒවා ස්වභාවික හා කෘත්‍රිම ලෙස වර්ග කළ හැක ($C$ සත්‍ය වේ). බහුඅවයවික සෑදීමට එක්වන කුඩා අණු හඳුන්වන්නේ 'ඒකඅවයවික' (Monomers) මිස පුනරාවර්තන ඒකක ලෙස නොවේ ($B$ අසත්‍ය වේ).
පිළිතුර: විකල්ප (3)
ලකුණු: 1
35.
රූපයේ දක්වා ඇත්තේ $A$ හා $B$ පරිවර්තක තඹ කම්බි දඟර දෙකක් මෘදු යකඩ මධ්‍යයක් වටා ඔතා ඇති ආකාරයයි. එම සැකැස්ම පිළිබඳ ව පහත කුමන ප්‍රකාශය සත්‍ය වේ ද?
(1) $S$ ස්විචය වසන මොහොතේ $A$ හි ධාරාවක් ගලා යන අතර $B$ හි ධාරාවක් ගලා නො යයි.
(2) $S$ ස්විචය දිගට ම වසා තැබීමේ දී $A$ හි ධාරාවක් ගලා යන අතර $B$ හි ද ධාරාවක් ගලා යයි.
(3) $S$ ස්විචය වසන මොහොතේ දී පමණක් $B$ හි ධාරාවක් ගලා යයි.
(4) $S$ ස්විචය විවෘත කරන මොහොතේ දී සහ වසන මොහොතේ දී පමණක් $B$ හි ධාරාවක් ගලා යයි.
නිවැරදි පිළිතුර & විවරණය:
ද්විතීයික දඟරය ($B$) හා බැඳුණු චුම්බක ස්‍රාවයේ වෙනසක් සිදුවන විටදී පමණක් එහි විද්‍යුත් ගාමක බලයක් ප්‍රේරණය වේ. ප්‍රාථමික දඟරයේ ස්විචය වසන මොහොතේදී (චුම්බක ක්ෂේත්‍රය වර්ධනය වීම) සහ විවෘත කරන මොහොතේදී (ක්ෂේත්‍රය බිඳවැටීම) පමණක් මෙම ස්‍රාව වෙනස සිදුවී $B$ හි ප්‍රේරිත ධාරාවක් හටගනී.
පිළිතුර: විකල්ප (4)
ලකුණු: 1
36.
ප්‍රවේග-කාල ප්‍රස්ථාරය පිළිබඳ දක්වා ඇති පහත ප්‍රකාශවලින් අසත්‍ය ප්‍රකාශය කුමක් ද?
(1) ප්‍රස්ථාරයෙන් ආවරණය වන වර්ගඵලයෙන් වස්තුවේ විස්ථාපනය ලැබේ.
(2) නිශ්චලතාවෙන් චලිතය අරඹන වස්තු සඳහා ප්‍රස්ථාරය ආරම්භනුයේ මුල ලක්ෂ්‍යයෙනි.
(3) කාලයත් සමඟ ප්‍රවේගය වෙනස් වන චලිතයක දී ප්‍රස්ථාරයේ අනුක්‍රමණය ශුන්‍ය වේ.
(4) ප්‍රස්ථාරයේ අනුක්‍රමණයෙන් ත්වරණය/මන්දනය ලැබේ.
නිවැරදි පිළිතුර & විවරණය:
ප්‍රවේග-කාල ප්‍රස්ථාරයක අනුක්‍රමණයෙන් ත්වරණය ලැබේ. කාලයත් සමඟ ප්‍රවේගය වෙනස් වන්නේ නම් එහි අනිවාර්යයෙන්ම ත්වරණයක් හෝ මන්දනයක් පවතින බැවින් අනුක්‍රමණය ශුන්‍ය විය නොහැක (අනුක්‍රමණය ශුන්‍ය වන්නේ ඒකාකාර ප්‍රවේගයේදී පමණි). එබැවින් (3) අසත්‍ය වේ.
පිළිතුර: විකල්ප (3)
ලකුණු: 1
37.
සාගර පරිසර පද්ධතිවල ඇල්ගී ඝනත්වය අසාමාන්‍ය ලෙස වර්ධනය වීමට දායක වන දූෂකය කුමක් ද?
(1) බර ලෝහ
(2) සල්ෆේට්
(3) කාබනික අපද්‍රව්‍ය
(4) පොස්පේට්
නිවැරදි පිළිතුර & විවරණය:
කෘෂිකාර්මික පොහොර හා සේදුම්කාරක මඟින් ජලයට එකතු වන පොස්පේට් සහ නයිට්‍රේට් අධික වීම නිසා ජලාශවල සුපෝෂණය (Eutrophication) හෙවත් ඇල්ගී පිපීම සිදුවී ජලයේ ද්‍රාව්‍ය ඔක්සිජන් ක්ෂය වේ.
පිළිතුර: විකල්ප (4)
ලකුණු: 1
38.
වෙරළබඩ ප්‍රදේශවල වාසය කරන වැඩිහිටියන් කිහිප දෙනෙකු සමඟ කළ සාකච්ඡාවක දී ඔවුන් ප්‍රකාශ කළේ වර්තමානයේ වසරක දී කුණාටු ඇති වන වාර ගණනෙහි සහ ඒවායේ ප්‍රබලතාවෙහි වැඩිවීමක් දකින අතර, වෙරළ ඛාදනය වීම ඉතා ඉහළ වේගයෙන් සිදු වන බවයි. මෙම තත්ත්වයට ඉහළ ම දායකත්වයක් දක්වන්නේ කුමන පාරිසරික සංසිද්ධිය ද?
(1) ගෝලීය උණුසුම ඉහළ යාම
(2) හරිතාගාර ආවරණය
(3) ඕසෝන් වියන ක්ෂය වීම
(4) සුපෝෂණය
නිවැරදි පිළිතුර & විවරණය:
ගෝලීය උණුසුම ඉහළ යාම නිසා සාගර ජලයේ උෂ්ණත්වය ඉහළ ගොස් නිවර්තන සුළි කුණාටුවල ප්‍රබලතාව වැඩි වන අතර, ධ්‍රැවීය අයිස් තට්ටු දියවීමෙන් මුහුදු මට්ටම ඉහළ ගොස් වෙරළ ඛාදනය දැඩි ලෙස වේගවත් වේ.
පිළිතුර: විකල්ප (1)
ලකුණු: 1
39.
සැම විට ම උඩුකුරු ආකාරයට පමණක් දැක්වෙන පාරිසරික පිරමිඩ වන්නේ,
(1) ජෛව ස්කන්ධ පිරමිඩයි.
(2) සංඛ්‍යා පිරමිඩයි.
(3) ශක්ති පිරමිඩයි.
(4) ශක්ති පිරමිඩ හා ජෛව ස්කන්ධ පිරමිඩයි.
නිවැරදි පිළිතුර & විවරණය:
තාපගති විද්‍යාවේ නියමයන්ට අනුව එක් පෝෂී මට්ටමක සිට ඊළඟ පෝෂී මට්ටමට ශක්තිය ගමන් කිරීමේදී ශක්තියෙන් විශාල කොටසක් (90% ක් පමණ) තාපය ලෙස පරිසරයට හානි වේ. එබැවින් ඉහළ පෝෂී මට්ටම් කරා යනවිට පවතින ශක්තිය සැමවිටම අඩුවන බැවින් ශක්ති පිරමිඩ සැමවිටම උඩුකුරු වේ.
පිළිතුර: විකල්ප (3)
ලකුණු: 1
40.
ප්‍රතිචක්‍රීකරණ මූලධර්මය සඳහා නිදසුනක් වනුයේ පහත කුමන ක්‍රියාව ද?
(1) භාවිතයෙන් ඉවත් කළ ඩෙනිම් කලිසම්වලින් පාපිසි සකස් කිරීම
(2) වැඩිමහල් සහෝදරයා භාවිත කළ ඇඳුම් බාල සහෝදරයා ඇඳීම
(3) එදිනෙදා මිල දී ගන්නා ආහාර ද්‍රව්‍ය රැගෙන ඒමට එක් ම රෙදි මල්ලක් භාවිත කිරීම
(4) මැහුම් ගැලවුණු ඇඳුමක් නැවත මසා ඇඳීම
නිවැරදි පිළිතුර & විවරණය:
ප්‍රතිචක්‍රීකරණය (Recycling / Upcycling) යනු අපද්‍රව්‍යයක් ලෙස ඉවතලන ද්‍රව්‍යයක් අමුද්‍රව්‍යයක් ලෙස යොදාගෙන වෙනත් නව නිෂ්පාදනයක් බවට පත්කිරීමයි. (2), (3) සහ (4) යනු නැවත භාවිතය (Reuse) හා අලුත්වැඩියාව වේ.
පිළිතුර: විකල්ප (1)
ලකුණු: 1
ශ්‍රී ලංකා විභාග දෙපාර්තමේන්තුව • DEPARTMENT OF EXAMINATIONS, SRI LANKA
අධ්‍යයන පොදු සහතික පත්‍ර (සාමාන්‍ය පෙළ) විභාගය
2023 අ.පො.ස. (සා.පෙළ) විභාගය • විද්‍යාව II
Science II — Time: 3 Hours — Total Marks: 60
උපදෙස්: A කොටසේ ප්‍රශ්න හතරටම (1-4) මෙම පත්‍රයේම පිළිතුරු සපයන්න. B කොටසේ ප්‍රශ්න පහෙන් (5-9) ප්‍රශ්න තුනක් තෝරාගෙන පිළිතුරු සපයන්න.
විභාග අංකය: ....................................
(01) ප්‍රභාසංශ්ලේෂණය සහ ශාක කායික විද්‍යාව (Biology)
මුළු ලකුණු 15
2023 විභාග ප්‍රශ්නය: හරිත ශාක පත්‍රයක ප්‍රභාසංශ්ලේෂණ ක්‍රියාවලිය හා ඒ ආශ්‍රිත සාධක පරීක්ෂා කිරීමට පාසල් රසායනාගාරයේදී සිදුකළ පරීක්ෂණයක් ඇසුරින් පහත ප්‍රශ්නවලට පිළිතුරු සපයන්න.
(A) (i)
ප්‍රභාසංශ්ලේෂණයේදී ආලෝක ප්‍රතික්‍රියාව සහ අඳුරු ප්‍රතික්‍රියාව සිදුවන හරිතලවයේ විශේෂිත ස්ථාන පිළිවෙළින් නම් කරන්න.
[ලකුණු 3]
විසඳුම් පියවර & ලකුණු:
(A) (ii)
ප්‍රභාසංශ්ලේෂණ ක්‍රියාවලිය සඳහා වන තුලිත සමස්ත රසායනික සමීකරණය (රසායනික සූත්‍ර ඇසුරින්) ලියන්න.
[ලකුණු 4]
විසඳුම් පියවර & ලකුණු:
(B) (i)
පිෂ්ට පරීක්ෂාවේදී ශාක පත්‍රය උතුරන ජලයේ තම්බා ගැනීම සහ පසුව ඇල්කොහොල් තුළ බහා ජල තාපකයක රත් කිරීම සිදු කරන්නේ මන්දැයි පහදන්න.
[ලකුණු 4]
විසඳුම් පියවර & ලකුණු:
(B) (ii)
ප්‍රභාසංශ්ලේෂණයේදී පිටවන වායුව ඔක්සිජන් ($\text{O}_2$) බව හඳුනා ගැනීමට යොදා ගන්නා පරීක්ෂාව සහ එහි නිරීක්ෂණය කෙටියෙන් ලියන්න.
[ලකුණු 4]
විසඳුම් පියවර & ලකුණු:
නිල Marking Scheme:
💡 නිල ලකුණු දීමේ පටිපාටිය (Marking Scheme):
(A)(i) ආලෝක ප්‍රතික්‍රියාව: ග්‍රානා (Grana) / තයිලකොයිඩ පටල [ලකුණු 1.5]. අඳුරු ප්‍රතික්‍රියාව: ස්ට්‍රෝමාව (Stroma) [ලකුණු 1.5].
(A)(ii) $6\text{CO}_2 + 6\text{H}_2\text{O} \xrightarrow[\text{හරිතප්‍රද}]{\text{ආලෝකය}} \text{C}_6\text{H}_{12}\text{O}_6 + 6\text{O}_2$ (තුලිත සමීකරණයට) [ලකුණු 4].
(B)(i) උතුරන ජලයේ තැම්බීම: සෛල පටලවල පාරගම්‍යතාව වැඩි කර සෛල මරණයට පත් කිරීම සඳහා [ලකුණු 2]. ඇල්කොහොල් වල රත් කිරීම: හරිතප්‍රද (ක්ලෝරොෆිල්) දියකර හැර වර්ණහරණය කිරීම සඳහා (ඇල්කොහොල් පහසුවෙන් ගිනි ඇවිලෙන බැවින් ජල තාපකයක් යොදා ගනී) [ලකුණු 2].
(B)(ii) එකතු වූ වායුව සහිත නළය තුළට දල්වන ලද හබල පෙත්තක් (ගිනි අඟුරක්) ඇතුළු කිරීම [ලකුණු 2]. නිරීක්ෂණය: හබල පෙත්ත දීප්තිමත්ව දැල්වීම [ලකුණු 2].
(02) පදාර්ථයේ ව්‍යුහය, ආවර්තිතා වගුව හා බන්ධන (Chemistry)
මුළු ලකුණු 15
2023 විභාග ප්‍රශ්නය: පරමාණුක ක්‍රමාංකය $Z = 13$ වූ ඇලුමිනියම් (Al) මූලද්‍රව්‍යය ඇසුරින් පහත ප්‍රශ්නවලට පිළිතුරු සපයන්න.
(a)
Al පරමාණුවේ ඉලෙක්ට්‍රෝන වින්‍යාසය ලියා, එය ආවර්තිතා වගුවේ අයත් වන කාණ්ඩය හා ආවර්තය සඳහන් කරන්න.
[ලකුණු 4]
විසඳුම් පියවර & ලකුණු:
(b)
Al මූලද්‍රව්‍යය ක්ලෝරීන් ($_{17}\text{Cl}$) සමඟ ප්‍රතික්‍රියා කර සාදන ක්ලෝරයිඩයේ රසායනික සූත්‍රය ලියන්න. එහි අඩංගු රසායනික බන්ධන වර්ගය කුමක්ද?
[ලකුණු 4]
විසඳුම් පියවර & ලකුණු:
(c)
එම ක්ලෝරයිඩයේ මවුලික ස්කන්ධය ගණනය කරන්න. (සාපේක්ෂ පරමාණුක ස්කන්ධ: Al=13, \text{Cl}=35.5)
[ලකුණු 4]
විසඳුම් පියවර & ලකුණු:
(d)
අයනික සංයෝග ඝන අවස්ථාවේදී විදුලිය සන්නයනය නොකරන නමුත් විලයිත හෝ ජලීය ද්‍රාවණ අවස්ථාවේදී විදුලිය සන්නයනය කිරීමට හේතුව පහදන්න.
[ලකුණු 3]
විසඳුම් පියවර & ලකුණු:
නිල Marking Scheme:
💡 නිල ලකුණු දීමේ පටිපාටිය (Marking Scheme):
(a) ඉලෙක්ට්‍රෝන වින්‍යාසය: 2, 8, 3 [ලකුණු 2]. කාණ්ඩය: III [ලකුණු 1]. ආවර්තය: 3 [ලකුණු 1].
(b) රසායනික සූත්‍රය: Al\text{Cl}_3 [ලකුණු 2]. බන්ධන වර්ගය: අයනික බන්ධන (Ionic bond) [ලකුණු 2].
(c) මවුලික ස්කන්ධය නිවැරදි සූත්‍රය හා ආදේශය සහිතව ගණනය කිරීම [ලකුණු 4].
(d) ඝන අවස්ථාවේදී අයන දැලිස තුළ තදින් බැඳී ඇති බැවින් නිදහස් අයන නොමැත. විලයිත හෝ ජලීය අවස්ථාවේදී නිදහස් චලනය විය හැකි අයන ඇති බැවින් විද්‍යුතය සන්නයනය කරයි [ලකුණු 3].
(03) චලිතය, ප්‍රවේග-කාල ප්‍රස්ථාර හා නිව්ටන් නියම (Physics)
මුළු ලකුණු 15
2023 විභාග ප්‍රශ්නය: නිශ්චලතාවයේ සිට ගමන් ආරම්භ කළ ස්කන්ධය 1200 = 1200\text{ kg}$ වූ වාහනයක් ඒකාකාර ත්වරණය 2.5 = 2.5\text{ ms}^{-2}$ කින් තත්පර 8 = 8\text{ s}$ ක් ගමන් කර, ඉන්පසු ලබාගත් ප්‍රවේගයෙන් තවත් තත්පර 10ක් ඒකාකාර වේගයෙන් ගමන් කළේය.
(a)
මුල් තත්පර 8 අවසානයේ වාහනය ලබාගත් අවසාන ප්‍රවේගය 12 = u + at$ ඇසුරින් ගණනය කරන්න.
[ලකුණු 4]
විසඳුම් පියවර & ලකුණු:
(b)
මුල් තත්පර 8 තුළ වාහනය ගමන් කළ දුර $s = ut + \frac{1}{2}at^2$ ඇසුරින් සොයන්න.
[ලකුණු 4]
විසඳුම් පියවර & ලකුණු:
(c)
මෙම චලිතය සඳහා ප්‍රවේග-කාල ($v-t$) ප්‍රස්ථාරයේ දළ සටහනක් අඳින්න (අක්ෂ සහ අනුරූප අගයන් ලකුණු කරන්න).
[ලකුණු 4]
විසඳුම් පියවර & ලකුණු:
(d)
ත්වරණය වන කාලය තුළ රථය මත ක්‍රියාකළ අසමතුලිත ඉදිරි චාලක බලය $F = ma$ මඟින් නිව්ටන් (\text{N}) වලින් ගණනය කරන්න.
[ලකුණු 3]
විසඳුම් පියවර & ලකුණු:
නිල Marking Scheme:
💡 නිල ලකුණු දීමේ පටිපාටිය (Marking Scheme):
(a) $v = u + at \Rightarrow u = 0, a = 2.5, t = 8 \Rightarrow v = 0 + (2.5 \times 8) = 20\text{ ms}^{-1}$ [ලකුණු 4].
(b) $s = ut + \frac{1}{2}at^2 \Rightarrow s = 0 + \frac{1}{2} \times 2.5 \times (8)^2 = 80\text{ m}$ [ලකුණු 4].
(c) $v-t$ ප්‍රස්ථාරය: $0$ සිට 8\text{ s} දක්වා බෑවුම් සහිත සරල රේඛාවක් ($0$ සිට 20\text{ ms}^{-1} දක්වා) [ලකුණු 2], ඉන්පසු තිරස් රේඛාවක් [ලකුණු 2].
(d) $F = ma \Rightarrow F = 1200\text{ kg} \times 2.5\text{ ms}^{-2} = 3000\text{ N}$ [ලකුණු 3].
(04) ධාරා විද්‍යුතය, පරිපථ හා ඉලෙක්ට්‍රොනික විද්‍යාව (Applied Science)
මුළු ලකුණු 15
2023 විභාග ප්‍රශ්නය: විභව අන්තරය $V = 12\text{ V}$ වන කෝෂයකට ශ්‍රේණිගතව සම්බන්ධ කරන ලද $R_1 = 4\text{ }\Omega$ සහ $R_2 = 8\text{ }\Omega$ ප්‍රතිරෝධක දෙකක් සහිත පරිපථයක් සලකන්න.
(a)
ඕම්ගේ නියමය (Ohm's Law) ප්‍රකාශ කරන්න.
[ලකුණු 3]
විසඳුම් පියවර & ලකුණු:
(b)
පරිපථයේ මුළු සමක ප්‍රතිරෝධය ($R = R_1 + R_2$) සහ පරිපථය හරහා ගලන මුළු ධාරාව ($I$) ඇම්පියර් වලින් ගණනය කරන්න.
[ලකුණු 4]
විසඳුම් පියවර & ලකුණු:
(c)
$R_2 (8\text{ }\Omega)$ ප්‍රතිරෝධකය දෙකෙළවර විභව බැස්ම ($V_2 = I \times R_2$) වෝල්ට් වලින් ගණනය කරන්න.
[ලකුණු 4]
විසඳුම් පියවර & ලකුණු:
(d)
මෙම පරිපථයට සන්ධි ඩයෝඩයක් පසු නැඹුරු වන පරිදි සම්බන්ධ කළහොත් පරිපථයේ ධාරාවට කුමක් සිදුවේද? ඊට හේතුව කුමක්ද?
[ලකුණු 4]
විසඳුම් පියවර & ලකුණු:
නිල Marking Scheme:
💡 නිල ලකුණු දීමේ පටිපාටිය (Marking Scheme):
(a) නියත උෂ්ණත්වයකදී සන්නායකයක් හරහා ගලන විද්‍යුත් ධාරාව, එහි දෙකෙළවර විභව අන්තරයට අනුලෝමව සමානුපාතික වේ ($V = IR$) [ලකුණු 3].
(b) $R = 4 + 8 = 12\text{ }\Omega$ [ලකුණු 2]. $I = \frac{V}{R} = \frac{12}{12} = 1\text{ A}$ [ලකුණු 2].
(c) $V_2 = I \times R_2 = 1\text{ A} \times 8\text{ }\Omega = 8\text{ V}$ [ලකුණු 4].
(d) ධාරාව ගලා නොයයි (ශුන්‍ය වේ) [ලකුණු 2]. පසු නැඹුරු වූ විට ඩයෝඩයේ ක්ෂය ස්ථරය පුළුල් වී ප්‍රතිරෝධය ඉතා ඉහළ වන බැවින් ධාරාව අවහිර කරයි [ලකුණු 2].
05.
මානව ප්‍රවේණිය සහ මෙන්ඩලීය නීති (Biology Essay)
ලකුණු 20
2023 විභාග රචනා ගැටලුව: ග්‍රෙගර් මෙන්ඩල් විසින් සිදුකරන ලද මූලික ඒකසංකරණ පරීක්ෂණ සහ මිනිසාගේ රුධිර ගණ ප්‍රවේණිය පිළිබඳව පහත විමසුම සලකන්න.
(a) (i)
ප්‍රමුඛ ලක්ෂණය (Dominant trait) සහ නිලීන ලක්ෂණය (Recessive trait) යන්න නිර්වචනය කරන්න.
[ලකුණු 4]
(a) (ii)
සමයුග්මක උස ශාකයක් ($TT$) සහ සමයුග්මක මිටි ශාකයක් ($tt$) පරපරාගනය කළ විට $F_1$ සහ $F_2$ පරම්පරාවල ලැබෙන රූපදර්ශ අනුපාතය පුනට් කොටුවක් (Punnett square) ඇසුරින් දක්වන්න.
[ලකුණු 8]
(b)
මිනිසාගේ $\text{ABO}$ රුධිර ගණ ප්‍රවේණිය පාලනය කරන ඇලීල 3 නම් කර, $\text{A}$ රුධිර ගණය ඇති පියෙකුට සහ $\text{B}$ රුධිර ගණය ඇති මවකට $\text{O}$ රුධිර ගණය සහිත දරුවෙකු බිහිවිය හැකි ආකාරය ප්‍රවේණි සටහනකින් පැහැදිලි කරන්න.
[ලකුණු 8]
නිල Marking Scheme (පියවරෙන් පියවර ලකුණු පටිපාටිය):
💡 නිල ලකුණු දීමේ පටිපාටිය (Marking Scheme):
(a)(i) ප්‍රමුඛ ලක්ෂණය: විෂමයුග්මක අවස්ථාවේදීත් බාහිරට ප්‍රකාශ වන ලක්ෂණයයි [ලකුණු 2]. නිලීන ලක්ෂණය: සමයුග්මක නිලීන අවස්ථාවේදී පමණක් ප්‍රකාශ වන ලක්ෂණයයි [ලකුණු 2].
(a)(ii) $F_1$ පරම්පරාව: $Tt$ (100% උස) [ලකුණු 2]. $F_2$ පරම්පරාව: $TT$ (උස 1), $Tt$ (උස 2), $tt$ (මිටි 1) [ලකුණු 3]. රූපදර්ශ අනුපාතය: උස 3 : මිටි 1 (3:1) [ලකුණු 3].
(b) ඇලීල: $I^A, I^B, i$ [ලකුණු 3]. පියා විෂමයුග්මක $I^A i$ සහ මව විෂමයුග්මක $I^B i$ වන විට දෙදෙනාගෙන්ම $i$ ඇලීල එකතුවී $ii$ ප්‍රවේණිදර්ශය සහිත \text{O} රුධිර ගණ දරුවෙකු බිහිවේ (සම්භාවිතාව 25% කි) [ලකුණු 5].
06.
විද්‍යුත් රසායනික කෝෂ සහ විද්‍යුත් විච්ඡේදනය (Chemistry Essay)
ලකුණු 20
2023 විභාග රචනා ගැටලුව: රසායනික ශක්තිය විද්‍යුත් ශක්තිය බවට පත්කිරීම සහ විද්‍යුත් ශක්තිය මඟින් රසායනික විපර්යාස සිදුකිරීම පිළිබඳ පහත කොටස්වලට පිළිතුරු සපයන්න.
(a)
විද්‍යුත් රසායනික කෝෂයක් (ගැල්වනික කෝෂයක්) සහ විද්‍යුත් විච්ඡේදන කෝෂයක් අතර පවතින මූලික ශක්ති පරිවර්තන වෙනස පැහැදිලි කරන්න.
[ලකුණු 4]
(b)
තනුක සල්ෆියුරික් අම්ලය ($\text{H}_2\text{SO}_4$) යොදා ජලය විද්‍යුත් විච්ඡේදනය කිරීමේදී ඇනෝඩයේ හා කැතෝඩයේ නිදහස් වන වායු නම් කර, එම අග්‍රවල සිදුවන තුලිත අර්ධ ප්‍රතික්‍රියා ලියන්න.
[ලකුණු 8]
(c)
යකඩ හැන්දක් මත රිදී ($\text{Ag}$) හෝ තඹ ($\text{Cu}$) ආලේප කිරීමේ විද්‍යුත් තහඩුකරණ (Electroplating) ක්‍රියාවලියේදී කැතෝඩය, ඇනෝඩය සහ විද්‍යුත් විච්ඡේද්‍යය ලෙස යොදා ගන්නා ද්‍රව්‍ය නම් කරන්න.
[ලකුණු 8]
නිල Marking Scheme (පියවරෙන් පියවර ලකුණු පටිපාටිය):
💡 නිල ලකුණු දීමේ පටිපාටිය (Marking Scheme):
(a) ගැල්වනික කෝෂය: රසායනික ශක්තිය $\rightarrow$ විද්‍යුත් ශක්තිය බවට පත්කරයි [ලකුණු 2]. විද්‍යුත් විච්ඡේදන කෝෂය: විද්‍යුත් ශක්තිය $\rightarrow$ රසායනික ශක්තිය බවට පත්කරයි [ලකුණු 2].
(b) ඇනෝඩයේ වායුව: ඔක්සිජන් ($\text{O}_2$) [ලකුණු 2], අර්ධ ප්‍රතික්‍රියාව: $2\text{H}_2\text{O} \rightarrow \text{O}_2 + 4\text{H}^+ + 4e^-$ [ලකුණු 2]. කැතෝඩයේ වායුව: හයිඩ්‍රජන් ($\text{H}_2$) [ලකුණු 2], අර්ධ ප්‍රතික්‍රියාව: $2\text{H}^+ + 2e^- \rightarrow \text{H}_2$ [ලකුණු 2].
(c) කැතෝඩය: ආලේප කළ යුතු පිරිසිදු යකඩ හැන්ද [ලකුණු 2.5]. ඇනෝඩය: ආලේප කිරීමට ගන්නා පිරිසිදු ලෝහ තහඩුව (තඹ/රිදී) [ලකුණු 2.5]. විද්‍යුත් විච්ඡේද්‍යය: අදාළ ලෝහයේ ද්‍රාව්‍ය ලවණ ද්‍රාවණයක් ($\text{CuSO}_4$ හෝ $\text{AgNO}_3$) [ලකුණු 3].
07.
තාපය, විශිෂ්ට තාප ධාරිතාව හා ගුප්ත තාපය (Physics Essay)
ලකුණු 20
2023 විභාග රචනා ගැටලුව: ද්‍රව්‍යවල උෂ්ණත්වය ඉහළ යාම සහ අවස්ථා විපර්යාසවලදී සිදුවන තාප හුවමාරුව පිළිබඳ පහත ගැටලුව විසඳන්න.
(a)
විශිෂ්ට තාප ධාරිතාව ($c$) සහ විලයනයේ විශිෂ්ට ගුප්ත තාපය ($L_f$) අතර වෙනස අර්ථ දක්වන්න.
[ලකුණු 5]
(b)
ස්කන්ධය $2\text{ kg}$ වන ජලයේ උෂ්ණත්වය $30\text{ }^\circ\text{C}$ සිට $80\text{ }^\circ\text{C}$ දක්වා ඉහළ නැංවීමට අවශ්‍ය තාප ප්‍රමාණය ගණනය කරන්න. (ජලයේ විශිෂ්ට තාප ධාරිතාව $c = 4200\text{ J kg}^{-1}\text{ K}^{-1}$)
[ලකුණු 7]
(c)
$0\text{ }^\circ\text{C}$ හි පවතින අයිස් කැටයක් $0\text{ }^\circ\text{C}$ හි ජලය බවට පත්වීමේදී උෂ්ණත්වය වෙනස් නොවන්නේ මන්දැයි අණුක චාලක වාදය ඇසුරින් පහදන්න.
[ලකුණු 8]
නිල Marking Scheme (පියවරෙන් පියවර ලකුණු පටිපාටිය):
💡 නිල ලකුණු දීමේ පටිපාටිය (Marking Scheme):
(a) විශිෂ්ට තාප ධාරිතාව: ද්‍රව්‍යයක $1\text{ kg}$ ක උෂ්ණත්වය $1\text{ }^\circ\text{C}$ කින් ඉහළ නැංවීමට අවශ්‍ය තාපයයි ($Q = mc\Delta\theta$) [ලකුණු 2.5]. විශිෂ්ට ගුප්ත තාපය: උෂ්ණත්වය වෙනස් නොවී $1\text{ kg}$ ක භෞතික අවස්ථාව වෙනස් කිරීමට අවශ්‍ය තාපයයි ($Q = mL$) [ලකුණු 2.5].
(b) $Q = mc\Delta\theta \Rightarrow m = 2\text{ kg}, c = 4200, \Delta\theta = (80 - 30) = 50\text{ K}$ [ලකුණු 3]. $Q = 2 \times 4200 \times 50 = 420,000\text{ J} = 420\text{ kJ}$ [ලකුණු 4].
(c) සපයන තාප ශක්තිය අණු අතර ඇති අන්තර් අණුක බන්ධන බිඳහෙළා අයිස් ජාල ව්‍යුහය දියකර හැරීමට වැයවේ [ලකුණු 4]. එම තාපය අණුවල චාලක ශක්තිය වැඩි කිරීමට දායක නොවන බැවින් උෂ්ණත්වය ඉහළ නොයයි [ලකුණු 4].
08.
විද්‍යුත් චුම්බක ප්‍රේරණය, පරිණාමක හා ගෘහ විදුලි පරිපථ (Applied Physics Essay)
ලකුණු 20
2023 විභාග රචනා ගැටලුව: ජාතික විදුලිබල පද්ධතියෙන් ගෘහස්ථ විදුලි සැපයුම ලබාගැනීම සහ විද්‍යුත් උපකරණවල ආරක්ෂිත භාවිතය පිළිබඳ පහත ප්‍රශ්න සලකන්න.
(a)
විද්‍යුත් චුම්බක ප්‍රේරණය යනු කුමක්දැයි හඳුන්වා, එය ප්‍රායෝගිකව යොදාගන්නා උපකරණ 2ක් නම් කරන්න.
[ලකුණු 5]
(b)
විදුලිබලාගාරවල සිට නගර වෙත විදුලිය සම්ප්‍රේෂණය කිරීමේදී අධි වෝල්ටීයතාවයකින් සම්ප්‍රේෂණය කරන්නේ මන්දැයි \$P = I^2R\$ සමීකරණය ඇසුරින් විස්තර කරන්න.
[ලකුණු 7]
(c)
ගෘහ විදුලි පරිපථයක ආරක්ෂාව සඳහා යොදන (i) විලායකය (Fuse) (ii) කුඩා පරිපථ බිඳිනය (MCB) සහ (iii) භූගත රැහැන (Earth wire) ක්‍රියාත්මක වන ආකාරය කෙටියෙන් විස්තර කරන්න.
[ලකුණු 8]
නිල Marking Scheme (පියවරෙන් පියවර ලකුණු පටිපාටිය):
💡 නිල ලකුණු දීමේ පටිපාටිය (Marking Scheme):
(a) චුම්බක ක්ෂේත්‍රයක් සහ සන්නායකයක් අතර සාපේක්ෂ චලිතයක් ඇතිවීමේදී සන්නායකය තුළ විද්‍යුත් ගාමක බලයක් (විභව අන්තරයක්) ප්‍රේරණය වීම [ලකුණු 3]. උපකරණ: විදුලි ජනකය (ඩයිනමෝව), පරිණාමකය, ප්‍රේරක උඳුන [ලකුණු 2].
(b) $P = VI$ බැවින් වෝල්ටීයතාව ($V$) ඉතා ඉහළ නැංවූ විට සම්ප්‍රේෂණ රැහැනේ ධාරාව ($I$) ඉතා කුඩා වේ [ලකුණු 3]. රැහැන්වල තාපය ලෙස සිදුවන බල හානිය $P_{\text{loss}} = I^2R$ වේ. $I$ කුඩා බැවින් ජූල් තාප හානිය විශාල ලෙස අවම කරගත හැක [ලකුණු 4].
(c) (i) විලායකය: අධි ධාරාවක් ගලා යාමේදී අඩු ද්‍රවාංකයක් සහිත කම්බිය රත්වී දියවී පරිපථය විසන්ධි කරයි [ලකුණු 2.5]. (ii) MCB: කෙටි පරිපථ හෝ අධිභාර වලදී විද්‍යුත් චුම්බක යාන්ත්‍රණයකින් ස්විචය ට්‍රිප් කර පරිපථය විසන්ධි කරයි [ලකුණු 2.5]. (iii) භූගත රැහැන: ලෝහමය ආවරණය සහිත උපකරණයක ලයිව් වයරය ලෝහයට ස්පර්ශ වුවහොත් ධාරාව පොළොවට කාන්දු කර පරිශීලකයාට විදුලි සැර වැදීම වළක්වයි [ලකුණු 3].
09.
ජෛව භූ-රසායනික චක්‍ර, ගෝලීය උණුසුම හා පරිසර කළමනාකරණය (Biosphere & Environment)
ලකුණු 20
2023 විභාග රචනා ගැටලුව: මිහිමත ජීවයේ පැවැත්ම තහවුරු කරන ජෛව භූ-රසායනික චක්‍ර සහ මානව ක්‍රියාකාරකම් නිසා පැනනැගී ඇති පාරිසරික අර්බුද පිළිබඳ පහත ප්‍රශ්නවලට පිළිතුරු සපයන්න.
(a)
නයිට්‍රජන් චක්‍රයේදී වායුගෝලීය නයිට්‍රජන් ($N_2$) ශාකවලට උරාගත හැකි නයිට්‍රේට් ($NO_3^-$) බවට පත්කරන ජෛවීය හා අජෛවීය ක්‍රම එක බැගින් දක්වන්න.
[ලකුණු 6]
(b)
හරිතාගාර ආචරණය (Greenhouse Effect) යනු කුමක්දැයි විස්තර කර, මිනිසා විසින් වායුගෝලයට අධිකව හරිතාගාර වායු එකතු කිරීම නිසා සිදුවන අහිතකර ප්‍රතිඵල 3ක් සඳහන් කරන්න.
[ලකුණු 7]
(c)
පොලිතීන් හා ප්ලාස්ටික් භාවිතය අවම කිරීමට ලෝකයේ ක්‍රියාත්මක වන 3R (Reduce, Reuse, Recycle) සංකල්පය පාසලේදී සහ නිවසේදී ක්‍රියාත්මක කළ හැකි ප්‍රායෝගික උදාහරණ සහිතව පැහැදිලි කරන්න.
[ලකුණු 7]
නිල Marking Scheme (පියවරෙන් පියවර ලකුණු පටිපාටිය):
💡 නිල ලකුණු දීමේ පටිපාටිය (Marking Scheme):
(a) ජෛවීය ක්‍රමය: රනිල ශාක මුල් ගැටිතිවල ජීවත්වන රයිසෝබියම් (Rhizobium) බැක්ටීරියා හෝ ඇසටොබැක්ටර් මඟින් නයිට්‍රජන් තිර කිරීම [ලකුණු 3]. අජෛවීය ක්‍රමය: අකුණු ගැසීමේදී වායුගෝලීය නයිට්‍රජන් සහ ඔක්සිජන් එක්ව නයිට්‍රජන් ඔක්සයිඩ් සාදා වැසි ජලය සමඟ නයිට්‍රික් අම්ලය ලෙස පසට එකතු වීම [ලකුණු 3].
(b) පෘථිවිය මතුපිටින් විමෝචනය කරන අධෝරක්ත (IR) කිරණ වායුගෝලයේ ඇති $\text{CO}_2, \text{CH}_4, \text{N}_2\text{O}$ වැනි වායු මඟින් රඳවා ගෙන පෘථිවි උෂ්ණත්වය ඉහළ නැංවීම [ලකුණු 3]. අහිතකර ප්‍රතිඵල: ධ්‍රැවීය අයිස් දියවී මුහුදු මට්ටම ඉහළ යාම, කාලගුණික විපර්යාස හා නියඟ/ගංවතුර, ජෛව විවිධත්වය හා කොරල්පර විනාශ වීම [ලකුණු 4].
(c) Reduce (අවම කිරීම): පොලිතීන් බෑග් වෙනුවට රෙදි බෑග් භාවිතය [ලකුණු 2.5]. Reuse (නැවත භාවිතය): හිස් ප්ලාස්ටික් බෝතල් පැල සිටුවීමට හෝ ද්‍රව්‍ය ගබඩා කිරීමට යොදාගැනීම [ලකුණු 2]. Recycle (ප්‍රතිචක්‍රීකරණය): ප්ලාස්ටික් අපද්‍රව්‍ය වෙන්කර එකතු කර ප්‍රතිචක්‍රීකරණ මධ්‍යස්ථාන වෙත ලබාදීම [ලකුණු 2.5].
VertexExam.lk • නිල අධ්‍යාපනික විභාග මධ්‍යස්ථානය
2023 O/L විද්‍යාව • සියලුම හිමිකම් ඇවිරිණි.
Exam Paper Sheet