ශ්‍රී ලංකා විභාග දෙපාර්තමේන්තුව • DEPARTMENT OF EXAMINATIONS, SRI LANKA
අධ්‍යයන පොදු සහතික පත්‍ර (සාමාන්‍ය පෙළ) විභාගය
2022 අ.පො.ස. (සා.පෙළ) විභාගය • විද්‍යාව I
General Certificate of Education (Ord. Level) Examination - 2022
විෂය අංකය: 34 (විද්‍යාව) |
කාලය: පැය 01 විනාඩි 15 |
මුළු ලකුණු: 40
විභාග අංකය:
වැදගත් උපදෙස්:
- මෙම ප්‍රශ්න පත්‍රය බහුවරණ (MCQ) ප්‍රශ්න 40 කින් සමන්විත වේ.
- සියලුම ප්‍රශ්නවලට මෙම පත්‍රයේම පිළිතුරු සපයන්න. 1, 2, 3, 4 අතුරින් වඩාත් ගැළපෙන පිළිතුර තෝරා අදාළ ප්‍රශ්නය ඉදිරියෙන් ඇති තීරුවේ ලියන්න.
- එක් ප්‍රශ්නයකට ලකුණු 01 බැගින් හිමිවේ. (මුළු ලකුණු 40)
01.
මානව දේහයේ කාබෝහයිඩ්‍රේට හා මේද සංචිත කර තබාගැනීම සහ විඇමයිනීකරණය ප්‍රධාන වශයෙන් සිදු කරන ඉන්ද්‍රිය කුමක් ද?
(1) වකුගඩු
(2) මොළය
(3) හෘදය
(4) අක්මාව
නිවැරදි පිළිතුර & විවරණය:
අක්මාව (Liver) යනු මිනිස් දේහයේ ප්‍රධාන පරිවෘත්තීය හා සංචිත ඉන්ද්‍රියයි. අතිරික්ත ග්ලූකෝස් ග්ලයිකොජන් ලෙසද, මේද හා විටමින් සංචිත කරන්නේත්, අතිරික්ත ඇමයිනෝ අම්ල විඇමයිනීකරණය කර යූරියා සාදන්නේත් අක්මාව තුළයි.
පිළිතුර: විකල්ප (4)
ලකුණු: 1
02.
පීඩනයේ සම්මත ජාත්‍යන්තර ($SI$) ඒකකය වන්නේ,
(1) \text{N m}^{-1} \text{ වේ.}
(2) \text{N m}^{-2} \text{ වේ.}
(3) \text{N m} \text{ වේ.}
(4) \text{N m}^2 \text{ වේ.}
නිවැරදි පිළිතුර & විවරණය:
පීඩනය යනු ඒකක වර්ගඵලයක් මත ලම්බකව යෙදෙන බලයයි ($P = F / A$). බලය නිව්ටන් ($\text{N}$) වලින්ද වර්ගඵලය වර්ග මීටර ($\text{m}^2$) වලින්ද මනින බැවින් පීඩනයේ ඒකකය $\text{N m}^{-2}$ (හෙවත් පැස්කල් - $\text{Pa}$) වේ.
පිළිතුර: විකල්ප (2)
ලකුණු: 1
03.
හයිඩ්‍රජන් හා ඔක්සිජන් පරමාණු $2 : 1$ අනුපාතයෙන් සංයෝජනය වී ඇති ප්‍රධාන ජෛව අණු වර්ගය කුමක් ද?
(1) කාබෝහයිඩ්‍රේට
(2) ලිපිඩ
(3) ප්‍රෝටීන
(4) නියුක්ලික් අම්ල
නිවැරදි පිළිතුර & විවරණය:
කාබෝහයිඩ්‍රේටවල පොදු අණුක සූත්‍රය $\text{C}_x(\text{H}_2\text{O})_y$ වේ. එහි ජලයේ මෙන්ම හයිඩ්‍රජන් හා ඔක්සිජන් පරමාණු අනුපාතය සැමවිටම $2 : 1$ වේ (උදා: ග්ලූකෝස් $\text{C}_6\text{H}_{12}\text{O}_6$). ලිපිඩවල ද $\text{H}$ හා $\text{O}$ ඇති නමුත් එම අනුපාතය $2 : 1$ නොවේ.
පිළිතුර: විකල්ප (1)
ලකුණු: 1
04.
පරමාණුව සම්බන්ධයෙන් දී ඇති පහත ප්‍රකාශ අතුරින් සත්‍ය ප්‍රකාශය තෝරන්න.
(1) සෑම මූලද්‍රව්‍යයකම පරමාණුවල න්‍යෂ්ටියෙහි නියුට්‍රෝන අඩංගු වේ.
(2) යම් පරමාණුවක න්‍යෂ්ටියේ ඇති ප්‍රෝටෝන හා නියුට්‍රෝන සංඛ්‍යාව සෑම විටම සමාන වේ.
(3) එකම මූලද්‍රව්‍යයේ පරමාණුවල ස්කන්ධ ක්‍රමාංක එකිනෙකට වෙනස් විය නොහැක.
(4) එකම මූලද්‍රව්‍යයේ පරමාණු වෙනස් ස්කන්ධ ක්‍රමාංක සහිතව (සමස්ථානික ලෙස) පැවතිය හැක.
නිවැරදි පිළිතුර & විවරණය:
එකම මූලද්‍රව්‍යයේ පරමාණුක ක්‍රමාංකය (ප්‍රෝටෝන ගණන) සමාන නමුත් න්‍යෂ්ටියේ නියුට්‍රෝන ගණන වෙනස් වීම නිසා ස්කන්ධ ක්‍රමාංකය වෙනස් පරමාණු සමස්ථානික (Isotopes) ලෙස හැඳින්වේ. සාමාන්‍ය හයිඩ්‍රජන් ($^1_1\text{H}$) පරමාණුවේ න්‍යෂ්ටියේ නියුට්‍රෝන නොමැත.
පිළිතුර: විකල්ප (4)
ලකුණු: 1
05.
ශාකවලින් ලබාගන්නා ඖෂධ අතුරින් ස්නායු රෝග සමනය සඳහා දේශීය වෛද්‍ය විද්‍යාවේදී භාවිත වන ඖෂධීය ශාකය කුමක් ද?
(1) බෙහෙත් අනෝදා
(2) කටුකරෝසන
(3) ඉඟුරු
(4) අශ්වගන්ධ (අමුක්කරා)
නිවැරදි පිළිතුර & විවරණය:
අශ්වගන්ධ හෙවත් අමුක්කරා (*Withania somnifera*) ශාකයේ අල ස්නායු දුබලතා සමනයට, මතක ශක්තිය වර්ධනයට හා මානසික ආතතිය දුරු කිරීමට ප්‍රධාන වශයෙන් භාවිත වේ.
පිළිතුර: විකල්ප (4)
ලකුණු: 1
06.
පරිගණක යතුරු පුවරුවක යතුරක් එබූ විට යාන්ත්‍රිකව ස්පර්ශ වීමකින් තොරව විද්‍යුත් ධාරිතාවේ වෙනස හඳුනාගැනීම සඳහා භාවිත වන උපාංගය කුමක් ද?
(1) ධාරිත්‍රකය
(2) ට්‍රාන්සිස්ටරය
(3) ඩයෝඩය
(4) ප්‍රේරකය
නිවැරදි පිළිතුර & විවරණය:
ධාරිත්‍රක යතුරුපුවරුවල (Capacitive keyboards) යතුර එබීමේදී තහඩු දෙක අතර පරතරය ($d$) අඩුවන විට ධාරිතාව ($C = \frac{\varepsilon A}{d}$) ක්ෂණිකව වැඩිවේ. එම ධාරිතා වෙනස පරිපථය මඟින් හඳුනාගෙන අදාළ අක්ෂරය තිරයට ලබාදේ.
පිළිතුර: විකල්ප (1)
ලකුණු: 1
07.
පහත රසායනික ප්‍රතික්‍රියාව සලකන්න: $$\text{M}_{(s)} + \text{ZnSO}_{4(aq)} \rightarrow \text{MSO}_{4(aq)} + \text{Zn}_{(s)}$$ ඉහත සමීකරණයේ $\text{M}$ ලෙස දැක්විය හැකි ලෝහය විය හැක්කේ,
(1) \text{Cu} \text{ ය.}
(2) \text{Fe} \text{ ය.}
(3) \text{Mg} \text{ ය.}
(4) \text{Ag} \text{ ය.}
නිවැරදි පිළිතුර & විවරණය:
ලෝහ සක්‍රීයතා ශ්‍රේණියට අනුව සින්ක් ($\text{Zn}$) ලෝහය විස්ථාපනය කළ හැක්කේ සින්ක්වලට වඩා සක්‍රීයතාවෙන් ඉහළ ලෝහයකට පමණි. $\text{Cu, Fe, Ag}$ යන සියල්ල සින්ක්වලට වඩා පහළින් පිහිටන අතර මැග්නීසියම් ($\text{Mg}$) සින්ක්වලට වඩා ඉහළින් පිහිටන බැවින් $\text{Zn}^{2+}$ අයන විස්ථාපනය කළ හැක්කේ $\text{Mg}$ ලෝහයට පමණි.
පිළිතුර: විකල්ප (3)
ලකුණු: 1
08.
ඉහත 7 වන ප්‍රශ්නයේ දැක්වෙන රසායනික ප්‍රතික්‍රියාව අයත් වන ප්‍රතික්‍රියා වර්ගය කුමක් ද?
(1) සංයෝජන ප්‍රතික්‍රියාවකි.
(2) වියෝජන ප්‍රතික්‍රියාවකි.
(3) තනි විස්ථාපන ප්‍රතික්‍රියාවකි.
(4) ද්විත්ව විස්ථාපන ප්‍රතික්‍රියාවකි.
නිවැරදි පිළිතුර & විවරණය:
වඩා සක්‍රීය මූලද්‍රව්‍යයක් විසින් සංයෝගයක ඇති අඩු සක්‍රීය මූලද්‍රව්‍යයක් ඉවත් කර එම ස්ථානය ලබාගැනීම තනි විස්ථාපන (Single Displacement) ප්‍රතික්‍රියාවක් වේ.
පිළිතුර: විකල්ප (3)
ලකුණු: 1
09.
කාබන්-14 ($^{14}\text{C}$) විකිරණශීලී සමස්ථානිකය ප්‍රධාන වශයෙන් භාවිත වන ක්ෂේත්‍රය වන්නේ,
(1) පිළිකා සෛල විනාශ කිරීමට ය.
(2) තයිරොයිඩ් ග්‍රන්ථියේ රෝග විනිශ්චයට ය.
(3) ශාකවල ප්‍රභාසංශ්ලේෂණ යාන්ත්‍රණය හැදෑරීමට ය.
(4) පුරාවිද්‍යාත්මක පොසිලවල කාල නිර්ණය කිරීමට ය.
නිවැරදි පිළිතුර & විවරණය:
ජීවීන් මියගිය පසු දේහයේ ඇති $^{14}\text{C}$ ප්‍රමාණය අර්ධ ආයු කාලය (වසර 5730) අනුව ක්‍රමයෙන් ක්ෂය වේ. එම ක්ෂය වීමේ අනුපාතය මැනීමෙන් පුරාවිද්‍යාත්මක සාධක හා පොසිලවල කාලය නිර්ණය කිරීම (Carbon Dating) සිදුකරයි.
පිළිතුර: විකල්ප (4)
ලකුණු: 1
10.
කාබන් පරමාණු දෙකක් සහිත සන්තෘප්ත හයිඩ්‍රොකාබනයේ (ඇල්කේනයේ) නිවැරදි ව්‍යුහ සූත්‍රය සහ නම කුමක් ද?
(1) එතීන් (\text{C}_2\text{H}_4)
(2) එතේන් (\text{C}_2\text{H}_6)
(3) එතයින් (\text{C}_2\text{H}_2)
(4) මීතේන් (\text{CH}_4)
නිවැරදි පිළිතුර & විවරණය:
කාබන් පරමාණු අතර තනි සහසංයුජ බන්ධන පමණක් ඇති හයිඩ්‍රොකාබන සන්තෘප්ත හයිඩ්‍රොකාබන හෙවත් ඇල්කේන ($C_nH_{2n+2}$) වේ. කාබන් 2ක් ඇති ඇල්කේනය එතේන් ($C_2H_6$) වේ.
පිළිතුර: විකල්ප (2)
ලකුණු: 1
11.
වාහනයක පැති කණ්ණාඩිය (Side mirror) ලෙස උත්තල දර්පණයක් යොදාගැනීමට ප්‍රධානතම හේතුව කුමක් ද?
(1) විශාලනය වූ තථ්‍ය ප්‍රතිබිම්බයක් ලබාදීම.
(2) වස්තුවට වඩා විශාල අවභාස ප්‍රතිබිම්බයක් ලබාදීම.
(3) පුළුල් දෘෂ්ටි ක්ෂේත්‍රයක් ආවරණය කරමින් කුඩා වූ උඩුකුරු ප්‍රතිබිම්බයක් ලබාදීම.
(4) ආලෝකය කේන්ද්‍රගත කර දීප්තිමත් දසුනක් ලබාදීම.
නිවැරදි පිළිතුර & විවරණය:
උත්තල දර්පණයකින් සැමවිටම ලැබෙන්නේ කුඩා වූ, උඩුකුරු, අවභාස ප්‍රතිබිම්බයකි. එමඟින් රියදුරුට පිටුපසින් විශාල ප්‍රදේශයක් (පුළුල් දෘෂ්ටි ක්ෂේත්‍රයක්) කුඩා දර්පණය තුළින් නිරීක්ෂණය කළ හැක.
පිළිතුර: විකල්ප (3)
ලකුණු: 1
12.
ප්‍රකාශ විද්‍යුත් කෝෂයක් (Photoelectric cell) මතට ආලෝකය පතිත වීමේදී සිදුවන ශක්ති පරිවර්තනය වන්නේ,
(1) තාප ශක්තිය විද්‍යුත් ශක්තිය බවට පත්වීමයි.
(2) ආලෝක ශක්තිය විද්‍යුත් ශක්තිය බවට පත්වීමයි.
(3) රසායනික ශක්තිය ආලෝක ශක්තිය බවට පත්වීමයි.
(4) විද්‍යුත් ශක්තිය චාලක ශක්තිය බවට පත්වීමයි.
නිවැරදි පිළිතුර & විවරණය:
ප්‍රකාශ විද්‍යුත් ආචරණයේදී සන්නායක පෘෂ්ඨයක් මතට ආලෝක ෆෝටෝන පතිත වන විට ඉලෙක්ට්‍රෝන විමෝචනය වී විද්‍යුත් ධාරාවක් ජනනය වේ (ආලෝක ශක්තිය $\rightarrow$ විද්‍යුත් ශක්තිය).
පිළිතුර: විකල්ප (2)
ලකුණු: 1
13.
මානව දේහයේ අන්තඃසර්ග පද්ධතියේ ප්‍රධාන පාලකයා ලෙස පිටියුටරි ග්‍රන්ථියේ හෝමෝන ශ්‍රාවය පාලනය කරන මොළයේ කොටස කුමක් ද?
(1) මස්තිෂ්කය
(2) හයිපොතලමස
(3) අනුමස්තිෂ්කය
(4) සුෂුම්නා ශීර්ෂකය
නිවැරදි පිළිතුර & විවරණය:
හයිපොතලමස මඟින් නිදහස් කෙරෙන හෝමෝන (Releasing hormones) මඟින් පිටියුටරි ග්‍රන්ථිය උත්තේජනය කර හෝ වළක්වා සමස්ත අන්තඃසර්ග පද්ධතියේ හෝමෝන සමතුලිතතාව පාලනය කරයි.
පිළිතුර: විකල්ප (2)
ලකුණු: 1
14.
ආහාර දාමයක නිෂ්පාදකයාගේ සිට ඉහළ පෝෂී මට්ටම් කරා ශක්තිය ගමන් කිරීම පිළිබඳ පහත ප්‍රකාශ සලකන්න:\nA - එක් පෝෂී මට්ටමක සිට ඊළඟ මට්ටමට සම්ප්‍රේෂණය වන්නේ ශක්තියෙන් 10%ක් පමණි.\nB - ශක්තියෙන් වැඩි කොටසක් ශ්වසනය හා බහිස්ස්‍රාවය මඟින් තාපය ලෙස පරිසරයට හානි වේ.\nC - ශක්ති ප්‍රවාහය චක්‍රීයව සිදුවේ.\nඉහත ප්‍රකාශ අතුරින් සත්‍ය වන්නේ,
(1) A පමණි.
(2) B පමණි.
(3) A හා B පමණි.
(4) A, B හා C සියල්ලම.
නිවැරදි පිළිතුර & විවරණය:
පරිසර පද්ධතියක ශක්ති ප්‍රවාහය තාපගති විද්‍යාවේ නියම අනුව සිදුවන අතර, විභාග ප්‍රශ්න පත්‍රයේ A හා B ප්‍රකාශ දෙකම සත්‍ය වේ.
පිළිතුර: විකල්ප (4)
ලකුණු: 1
15.
කැල්සියම් කාබනේට් ($CaCO_3$) රත් කළ විට කැල්සියම් ඔක්සයිඩ් ($CaO$) සහ වායුවක් පිටවේ. මෙම ප්‍රතික්‍රියාව අයත් වන කාණ්ඩය කුමක් ද?
(1) තාපදායක සංයෝජන ප්‍රතික්‍රියාවකි.
(2) තාපාවශෝෂක වියෝජන ප්‍රතික්‍රියාවකි.
(3) විස්ථාපන ප්‍රතික්‍රියාවකි.
(4) උදාසීනීකරණ ප්‍රතික්‍රියාවකි.
නිවැරදි පිළිතුර & විවරණය:
$CaCO_3$ රත් කර තාපය අවශෝෂණය කරමින් සංයෝග දෙකක් ($CaO + CO_2$) බවට බිඳවැටීම තාපාවශෝෂක තාප වියෝජන ප්‍රතික්‍රියාවකි.
පිළිතුර: විකල්ප (2)
ලකුණු: 1
16.
මෙන්ඩලීය ප්‍රවේණියට අනුව රතු මල් සහිත විෂමයුග්මක ශාකයක් ($Rr$) සුදු මල් සහිත ශාකයක් ($rr$) සමඟ මුහුම් කළ විට ලැබෙන ප්‍රවේණිදර්ශ අනුපාතය කුමක් ද?
(1) 1 : 1
(2) 3 : 1
(3) 1 : 2 : 1
(4) 9 : 3 : 3 : 1
නිවැරදි පිළිතුර & විවරණය:
පරීක්ෂා මුහුමකදී (Test cross): $Rr \times rr \rightarrow 1 Rr : 1 rr$. එනම් රතු මල් : සුදු මල් අනුපාතය $1 : 1$ වේ.
පිළිතුර: විකල්ප (2)
ලකුණු: 1
17.
පහත දැක්වෙන සංයෝග අතුරින් ඔක්සිජන්හි ස්කන්ධ ප්‍රතිශතය 50% ක් වන සංයෝගය කුමක් ද? ($H=1, C=12, N=14, O=16, Mg=24, Ca=40$)
(1) \text{NH}_4\text{OH}
(2) \text{Ca(OH)}_2
(3) \text{CH}_3\text{OH}
(4) \text{MgCO}_3
නිවැරදි පිළිතුර & විවරණය:
මෙතනෝල් ($\text{CH}_3\text{OH}$) මවුලික ස්කන්ධය $= 12 + (4 \times 1) + 16 = 32\text{ g mol}^{-1}$. ඔක්සිජන් ස්කන්ධය $= 16\text{ g}$. ඔක්සිජන් ප්‍රතිශතය $= \frac{16}{32} \times 100\% = 50\%$ වේ.
පිළිතුර: විකල්ප (3)
ලකුණු: 1
18.
මෝටර් රථයක තිරිංග (Brakes) යෙදීමේදී රෝද සහ තිරිංග පෑඩ් අතර හටගන්නා ඝර්ෂණ බලය ප්‍රයෝජනවත් වන්නේ කුමන කාර්යය සඳහා ද?
(1) රථයේ චාලක ශක්තිය තාප ශක්තිය බවට පත්කර රථය නතර කිරීමට ය.
(2) රථයේ වේගය ක්ෂණිකව වැඩි කිරීමට ය.
(3) ඉන්ධන දහනය සම්පූර්ණ කිරීමට ය.
(4) රථයේ ස්කන්ධය අඩු කිරීමට ය.
නිවැරදි පිළිතුර & විවරණය:
තිරිංග පද්ධතිය ක්‍රියාකිරීමේදී රථය සතු චාලක ශක්තිය ඝර්ෂණය මඟින් තාප ශක්තිය බවට පරිවර්තනය වීමෙන් රථයේ වේගය අඩුවී නිශ්චලතාවයට පැමිණේ.
පිළිතුර: විකල්ප (3)
ලකුණු: 1
19.
මානව දේහයේ ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතියේ ප්‍රධාන කාර්යභාරයක් ඉටු කරන, ආක්‍රමණික රෝග කාරක භක්ෂණය කරන රුධිර සෛල වර්ගය කුමක් ද?
(1) ශ්වේතාණු (සුදු රුධිරාණු)
(2) රක්තාණු (රතු රුධිරාණු)
(3) රුධිර පට්ටිකා
(4) රුධිර ප්ලාස්මාව
නිවැරදි පිළිතුර & විවරණය:
ශ්වේතාණු (විශේෂයෙන් නියුට්‍රොෆිල හා මොනොසයිට) භක්ෂක සෛල ලෙස ක්‍රියාකරමින් දේහයට ඇතුළු වන බැක්ටීරියා හා වෛරස ගිල දමා විනාශ කරයි.
පිළිතුර: විකල්ප (1)
ලකුණු: 1
20.
$\text{CO}_2, \text{NH}_3, \text{H}_2\text{O}$ යන සහසංයුජ අණු සම්බන්ධයෙන් සත්‍ය ප්‍රකාශය කුමක් ද?
(1) සියලුම අණු සෑදී ඇත්තේ අලෝහ පරමාණු අතර ඉලෙක්ට්‍රෝන හවුලේ තබාගැනීමෙනි.
(2) සියලුම අණුවල ජ්‍යාමිතික හැඩය රේඛීය වේ.
(3) සියලුම අණු කාමර උෂ්ණත්වයේදී වායුමය අවස්ථාවේ පවතී.
(4) කිසිදු අණුවක එකසර ඉලෙක්ට්‍රෝන යුගල නොමැත.
නිවැරදි පිළිතුර & විවරණය:
කාබන්, හයිඩ්‍රජන්, නයිට්‍රජන් හා ඔක්සිජන් යන සියල්ල අලෝහ මූලද්‍රව්‍ය වන අතර ඒවා අතර ඉලෙක්ට්‍රෝන හවුලේ තබාගනිමින් සහසංයුජ බන්ධන සාදයි.
පිළිතුර: විකල්ප (1)
ලකුණු: 1
21.
කක්ෂගත චන්ද්‍රිකාවක් පෘථිවිය වටා නියත වේගයකින් වෘත්තාකාර චලිතයේ යෙදෙන විට එය මත ක්‍රියා කරන අභිකේන්ද්‍ර බලය සපයනු ලබන්නේ,
(1) චන්ද්‍රිකාවේ රොකට් එන්ජිම මඟිනි.
(2) පෘථිවිය සහ චන්ද්‍රිකාව අතර ඇති ගුරුත්වාකර්ෂණ බලය මඟිනි.
(3) වායුගෝලීය පීඩනය මඟිනි.
(4) චන්ද්‍රයාගේ චුම්බක ක්ෂේත්‍රය මඟිනි.
නිවැරදි පිළිතුර & විවරණය:
පෘථිවිය සහ චන්ද්‍රිකාවේ ස්කන්ධ අතර ක්‍රියාකරන ගුරුත්වාකර්ෂණ ආකර්ෂණ බලය මඟින් චන්ද්‍රිකාව කක්ෂයේ රඳවා ගැනීමට අවශ්‍ය අභිකේන්ද්‍ර බලය ($F = \frac{mv^2}{r}$) සපයයි.
පිළිතුර: විකල්ප (2)
ලකුණු: 1
22.
ශාකයක අග්‍රස්ථ අංකුරය මඟින් නිපදවන ඔක්සින් හෝමෝනය මඟින් සිදුකරන ප්‍රධාන කාර්යය වන්නේ,
(1) සෛල දිගින් වැඩිවීම උත්තේජනය කර ආලෝකය දෙසට නැමීම සිදුකිරීමයි.
(2) පත්‍ර හැලීම වේගවත් කිරීමයි.
(3) බීජවල ප්‍රරෝහණය වැළැක්වීමයි.
(4) ඵල ඉදීම වේගවත් කිරීමයි.
නිවැරදි පිළිතුර & විවරණය:
ඔක්සින් හෝමෝනය ශාක කඳේ ආලෝකය නොවැටෙන අඳුරු පසෙහි සාන්ද්‍රණය වී එම ප්‍රදේශයේ සෛල දිගින් වැඩිවීම (Cell elongation) වේගවත් කිරීම නිසා කඳ ආලෝකය දෙසට නැමේ (ධන ප්‍රකාශානුවර්තනය).
පිළිතුර: විකල්ප (1)
ලකුණු: 1
23.
ඔක්සිජන් වායුව ($O_2$) $64\text{ g}$ ක අඩංගු $O_2$ මවුල ගණන කොපමණ ද? ($O = 16$)
(1) 1
(2) 2
(3) 3
(4) 4
නිවැරදි පිළිතුර & විවරණය:
$O_2$ මවුලික ස්කන්ධය $= 16 \times 2 = 32\text{ g mol}^{-1}$. මවුල ගණන $n = \frac{m}{M} = \frac{64\text{ g}}{32\text{ g mol}^{-1}} = 2\text{ mol}$ වේ.
පිළිතුර: විකල්ප (2)
ලකුණු: 1
24.
ප්‍රාථමික දඟරයේ වෝල්ටීයතාව $120\text{ V}$ ද, ද්විතීයික දඟරයේ වෝල්ටීයතාව $12\text{ V}$ ද වන පරිපූර්ණ පරිණාමකයක ප්‍රාථමික ධාරාව $2\text{ A}$ නම්, ද්විතීයික ධාරාව කොපමණ ද?
(1) 0.2\text{ A}
(2) 2\text{ A}
(3) 10\text{ A}
(4) 20\text{ A}
නිවැරදි පිළිතුර & විවරණය:
පරිපූර්ණ පරිණාමකයක ශක්ති හානියක් නොවන බැවින් ප්‍රාථමික ක්ෂමතාව = ද්විතීයික ක්ෂමතාව ($V_p I_p = V_s I_s$). $120 \times 2 = 12 \times I_s \implies I_s = \frac{240}{12} = 20\text{ A}$ වේ.
පිළිතුර: විකල්ප (4)
ලකුණු: 1
25.
සෛලීය ශ්වසනයේදී ග්ලූකෝස් අණුවක් පයිරුවේට් අණු දෙකකට බිඳවැටීමේ ග්ලයිකොලිසිය සිදුවන ස්ථානය කුමක් ද?
(1) මයිටොකොන්ඩ්‍රියම තුළ
(2) සෛල ප්ලාස්මය තුළ
(3) න්‍යෂ්ටිය තුළ
(4) රයිබොසෝම මත
නිවැරදි පිළිතුර & විවරණය:
සෛලීය ශ්වසනයේ පළමු පියවර වන ග්ලයිකොලිසිය ඔක්සිජන් භාවිතයකින් තොරව සෛල ප්ලාස්මය (Cytosol) තුළ සිදුවේ. ක්‍රෙබ්ස් චක්‍රය හා ඔක්සිකාරක පොස්පොරයිලීකරණය මයිටොකොන්ඩ්‍රියම තුළ සිදුවේ.
පිළිතුර: විකල්ප (2)
ලකුණු: 1
26.
නිශ්චලතාවයෙන් ආරම්භ කර $20\text{ s}$ ක් තුළ $15\text{ ms}^{-1}$ උපරිම ඒකාකාර ප්‍රවේගයකට ළඟා වී එම කාලය අවසන් වූ චලිතයක ප්‍රවේග-කාල ප්‍රස්ථාරයේ ත්‍රිකෝණාකාර ප්‍රදේශයෙන් දැක්වෙන සම්පූර්ණ විස්ථාපනය කොපමණ ද?
(1) 50\text{ m}
(2) 100\text{ m}
(3) 150\text{ m}
(4) 200\text{ m}
නිවැරදි පිළිතුර & විවරණය:
ප්‍රවේග-කාල ප්‍රස්ථාරයක වර්ගඵලයෙන් විස්ථාපනය ලැබේ: $s = \frac{1}{2} \times \text{ආධාරකය} \times \text{ලම්බ උස} = \frac{1}{2} \times 20\text{ s} \times 15\text{ ms}^{-1} = 150\text{ m}$.
පිළිතුර: විකල්ප (3)
ලකුණු: 1
27.
කාර්මික රසායනික ප්‍රතික්‍රියාවකදී උත්ප්‍රේරකයක් (Catalyst) භාවිත කිරීමෙන් සිදුවන්නේ,
(1) ප්‍රතික්‍රියාවේ සක්‍රියන ශක්තිය අඩු කර ප්‍රතික්‍රියා ශීඝ්‍රතාව වැඩි කිරීමයි.
(2) ප්‍රතික්‍රියාවේ ඵලදාව සීමා කිරීමයි.
(3) ප්‍රතික්‍රියාව සම්පූර්ණයෙන්ම තාපදායක කිරීමයි.
(4) ප්‍රතික්‍රියකවල ස්කන්ධය වැඩි කිරීමයි.
නිවැරදි පිළිතුර & විවරණය:
උත්ප්‍රේරකයක් මඟින් ප්‍රතික්‍රියාවට අඩු සක්‍රියන ශක්තියක් ($E_a$) සහිත විකල්ප මාර්ගයක් සලසා දීමෙන් ඵලදායී ගැටුම් සංඛ්‍යාව වැඩි කර ප්‍රතික්‍රියා ශීඝ්‍රතාව ඉහළ නංවයි.
පිළිතුර: විකල්ප (2)
ලකුණු: 1
28.
ජලය හා ඛනිජ ලවණ මුලේ සිට ශාකයේ ඉහළට ගමන් කිරීමේ උත්ස්වේදන ඇදුම සඳහා ආධාර වන ජල අණු අතර පවතින ආකර්ෂණ බලය හඳුන්වන්නේ,
(1) සසංජන බල (Cohesive forces)
(2) ආසංජන බල (Adhesive forces)
(3) ගුරුත්වාකර්ෂණ බල
(4) විද්‍යුත් ස්ථිතික බල
නිවැරදි පිළිතුර & විවරණය:
ජල අණු අතර හයිඩ්‍රජන් බන්ධන නිසා එකිනෙක බැඳී පැවතීමේ ගුණය සසංජනය (Cohesion) වේ. ජල අණු සහ ශෛලම වාහිනී බිත්ති අතර ආකර්ෂණය ආසංජනය (Adhesion) වේ.
පිළිතුර: විකල්ප (1)
ලකුණු: 1
29.
ප්‍රභාසංශ්ලේෂණය සඳහා ආලෝකය අත්‍යවශ්‍ය සාධකයක් බව පෙන්වීමේ පරීක්ෂණයේදී පත්‍රයේ කොටසක් ආවරණය කිරීමට යොදාගන්නේ,
(1) සුදු කඩදාසියකි.
(2) විනිවිද පෙනෙන පොලිතින්ය.
(3) තෙල් කඩදාසියකි.
(4) කළු කඩදාසියකි (කළු පටියකි).
නිවැරදි පිළිතුර & විවරණය:
පත්‍රයේ නිරීක්ෂණය කරන කොටසට හිරු එළිය පතිත වීම වැළැක්වීම සඳහා ආලෝකය කාන්දු නොවන අඳුරු කළු කඩදාසියක් යොදාගනී.
පිළිතුර: විකල්ප (4)
ලකුණු: 1
30.
පහත දැක්වෙන ද්‍රාවණ අතුරින් විද්‍යුතය සන්නයනය කරන ප්‍රබල විද්‍යුත් විච්ඡේද්‍යය වන්නේ,
(1) තනුක සෝඩියම් ක්ලෝරයිඩ් ජලීය ද්‍රාවණය
(2) ග්ලූකෝස් ජලීය ද්‍රාවණය
(3) භූමිතෙල්
(4) පිරිසිදු ආස්‍රැත ජලය
නිවැරදි පිළිතුර & විවරණය:
$\text{NaCl}$ ජලයේ දියවූ විට $\text{Na}^+$ සහ $\text{Cl}^-$ ලෙස සම්පූර්ණයෙන්ම නිදහස් අයන බවට විඝටනය වන බැවින් ප්‍රබල විද්‍යුත් සන්නායකතාවක් දක්වයි. ග්ලූකෝස් සහ භූමිතෙල් අයන නොසාදන සහසංයුජ අණු වේ.
පිළිතුර: විකල්ප (1)
ලකුණු: 1
31.
සාන්ද්‍රණය $0.1\text{ mol dm}^{-3}$ වූ ග්ලූකෝස් ($\text{C}_6\text{H}_{12}\text{O}_6$) ද්‍රාවණයකින් $1\text{ dm}^3$ ක් පිළියෙල කිරීමට අවශ්‍ය ග්ලූකෝස් ස්කන්ධය කොපමණ ද? ($H=1, C=12, O=16$)
(1) 0.18\text{ g}
(2) 1.8\text{ g}
(3) 18\text{ g}
(4) 180\text{ g}
නිවැරදි පිළිතුර & විවරණය:
ග්ලූකෝස් මවුලික ස්කන්ධය $= (6 \times 12) + (12 \times 1) + (6 \times 16) = 180\text{ g mol}^{-1}$. අවශ්‍ය මවුල $n = C \times V = 0.1 \times 1 = 0.1\text{ mol}$. ස්කන්ධය $m = n \times M = 0.1 \times 180 = 18\text{ g}$ වේ.
පිළිතුර: විකල්ප (3)
ලකුණු: 1
32.
තිරස් රළු පෘෂ්ඨයක් මත තබා ඇති වස්තුවක් මත තිරස් බලයක් යොදා එය ඉදිරියට චලනය කරවන විට, චලිත දිශාවට ප්‍රතිවිරුද්ධව ක්‍රියා කරන ඝර්ෂණ බලය හඳුන්වන්නේ,
(1) ස්ථිතික ඝර්ෂණය
(2) සීමාකාරී ඝර්ෂණය
(3) උඩුකුරු තෙරපුම
(4) චාලක ඝර්ෂණය
නිවැරදි පිළිතුර & විවරණය:
ස්පර්ශ පෘෂ්ඨ දෙකක් අතර සාපේක්ෂ චලිතයක් පවතින අවස්ථාවේදී ක්‍රියාකරන ඝර්ෂණ බලය චාලක ඝර්ෂණ (Kinetic friction) බලය වේ.
පිළිතුර: විකල්ප (4)
ලකුණු: 1
33.
සමාන්තරව තැබූ දර්පණ දෙකක් ආධාරයෙන් බාධකයකට ඉහළින් ඇති දර්ශන නිරීක්ෂණය කිරීමට සබ්මැරීනවල භාවිත කරන උපකරණය කුමක් ද?
(1) දුරේක්ෂය
(2) අන්වීක්ෂය
(3) පෙරදසුන (Periscope)
(4) කැලිඩොස්කෝපය
නිවැරදි පිළිතුර & විවරණය:
පෙරදසුන (Periscope) තුළ $45^\circ$ කෝණයකින් තැබූ තල දර්පණ දෙකක් මඟින් ආලෝකය දෙවරක් $90^\circ$ කින් පරාවර්තනය කර ඉහළින් එන දසුන පහළ සිටින නිරීක්ෂකයාට ලබාදේ.
පිළිතුර: විකල්ප (3)
ලකුණු: 1
34.
විද්‍යුත් පරිපථයක සන්නායක කම්බියක් හරහා ගලන ධාරාව ($I$) වැඩි කළ විට කම්බිය වටා ඇතිවන චුම්බක ක්ෂේත්‍රයේ ප්‍රබලතාවට සිදුවන්නේ කුමක් ද?
(1) අඩුවේ.
(2) වැඩිවේ.
(3) වෙනස් නොවේ.
(4) ශුන්‍ය වේ.
නිවැරදි පිළිතුර & විවරණය:
සන්නායකයක් වටා ඇතිවන චුම්බක ක්ෂේත්‍ර ප්‍රබලතාව ගලන ධාරාවට අනුලෝමව සමානුපාතික වේ ($B \propto I$). ධාරාව වැඩි වන විට චුම්බක බල රේඛා ඝනත්වය සහ ක්ෂේත්‍ර ප්‍රබලතාව වැඩිවේ.
පිළිතුර: විකල්ප (2)
ලකුණු: 1
35.
ජලීය ද්‍රාවණයකදී සම්පූර්ණයෙන්ම අයනීකරණය වන ප්‍රබල අම්ලය වන්නේ පහත කුමක් ද?
(1) \text{CH}_3\text{COOH} \text{ (ඇසිටික් අම්ලය)}
(2) \text{H}_2\text{CO}_3 \text{ (කාබොනික් අම්ලය)}
(3) \text{H}_3\text{PO}_4 \text{ (පොස්පරික් අම්ලය)}
(4) \text{HNO}_3 \text{ (නයිට්‍රික් අම්ලය)}
නිවැරදි පිළිතුර & විවරණය:
නයිට්‍රික් අම්ලය ($\text{HNO}_3$) ප්‍රබල ඛනිජ අම්ලයක් වන අතර එය ජලයේදී $\text{H}^+$ සහ $\text{NO}_3^-$ ලෙස 100% ක් සම්පූර්ණයෙන්ම අයනීකරණය වේ. ඇසිටික් සහ කාබොනික් දුබල අම්ල වේ.
පිළිතුර: විකල්ප (4)
ලකුණු: 1
36.
ප්‍රත්‍යාවර්තක ධාරාවක් ($AC$) සරල ධාරාවක් ($DC$) බවට පත්කරන සෘජුකාරක පරිපථයක ප්‍රධානතම ඉලෙක්ට්‍රොනික උපාංගය වන්නේ,
(1) ධාරිත්‍රකය
(2) ට්‍රාන්සිස්ටරය
(3) ප්‍රතිරෝධකය
(4) අර්ධ සන්නායක ඩයෝඩය
නිවැරදි පිළිතුර & විවරණය:
p-n සන්ධි ඩයෝඩය එක් දිශාවකට පමණක් ධාරාව ගලා යාමට ඉඩ සලසන බැවින් විකල්ප ධාරාව සෘජු ධාරාව බවට පත්කිරීමට (Rectification) ඩයෝඩ යොදා ගැනේ.
පිළිතුර: විකල්ප (4)
ලකුණු: 1
37.
මිනිසාගේ හෘදයේ දකුණු කර්ණිකාව සහ දකුණු කෝෂිකාව අතර පිහිටි කපාටය කුමක් ද?
(1) ද්විතුණ්ඩ කපාටය (Bicuspid valve)
(2) චන්ද්‍රවංක කපාටය
(3) ත්‍රයිතුණ්ඩ කපාටය (Tricuspid valve)
(4) මහා ධමනි කපාටය
නිවැරදි පිළිතුර & විවරණය:
දකුණු කර්ණිකාව හා දකුණු කෝෂිකාව අතර තුඩු තුනකින් යුත් ත්‍රයිතුණ්ඩ කපාටය (Tricuspid valve) පිහිටා ඇති අතර, වම් කර්ණිකාව හා වම් කෝෂිකාව අතර ද්විතුණ්ඩ (Mitral) කපාටය පිහිටයි.
පිළිතුර: විකල්ප (3)
ලකුණු: 1
38.
පරිසරයේ ජෛව විවිධත්වය ආරක්ෂා කිරීම සඳහා වූ "ස්ථානීය සංරක්ෂණය" (In-situ conservation) සඳහා උදාහරණයක් වන්නේ,
(1) ජාතික වනෝද්‍යාන සහ දැඩි ස්වාභාවික රක්ෂිත
(2) සත්ත්වෝද්‍යාන
(3) උද්භිද උද්‍යාන
(4) ශීතජනක ජාන බැංකු
නිවැරදි පිළිතුර & විවරණය:
ජීවීන් ඔවුන්ගේ ස්වාභාවික වාසස්ථාන තුළම ආරක්ෂා කිරීම ස්ථානීය සංරක්ෂණයයි (උදා: සිංහරාජය, යාල). සත්ත්වෝද්‍යාන හා උද්භිද උද්‍යාන යනු පිටස්ථානීය (Ex-situ) සංරක්ෂණයයි.
පිළිතුර: විකල්ප (1)
ලකුණු: 1
39.
වායුගෝලයේ ඕසෝන් වියන ක්ෂය වීමට සහ අම්ල වැසි ඇතිවීමට ප්‍රධාන වශයෙන් දායක වන වායූන් පිළිවෙළින්,
(1) \text{CO}_2 \text{ සහ } \text{CH}_4
(2) \text{CFC} \text{ සහ } \text{SO}_2
(3) \text{O}_2 \text{ සහ } \text{N}_2
(4) \text{CO} \text{ සහ } \text{H}_2\text{O}
නිවැරදි පිළිතුර & විවරණය:
ක්ලෝරෝෆ්ලෝරෝකාබන් (CFC) මඟින් ඕසෝන් ස්ථරය විනාශ කරන අතර, සල්ෆර් ඩයොක්සයිඩ් ($\text{SO}_2$) සහ නයිට්‍රජන් ඔක්සයිඩ් මඟින් සල්ෆියුරික් හා නයිට්‍රික් අම්ල සාදමින් අම්ල වැසි ඇති කරයි.
පිළිතුර: විකල්ප (2)
ලකුණු: 1
40.
ප්‍රදාන $A$ සහ $B$ දෙකම 1 වූ විට පමණක් ප්‍රතිදානය $Y = 1$ වන මූලික තර්ක ද්වාරය කුමක් ද?
(1) \text{OR} \text{ ද්වාරය}
(2) \text{NOT} \text{ ද්වාරය}
(3) \text{NOR} \text{ ද්වාරය}
(4) \text{AND} \text{ ද්වාරය}
නිවැරදි පිළිතුර & විවරණය:
$\text{AND}$ ද්වාරයේ බූලියානු ප්‍රකාශනය $Y = A \cdot B$ වන අතර ප්‍රතිදානය $1$ වන්නේ ප්‍රදාන දෙකම $1$ වන අවස්ථාවේදී පමණි.
පිළිතුර: විකල්ප (4)
ලකුණු: 1
ශ්‍රී ලංකා විභාග දෙපාර්තමේන්තුව • DEPARTMENT OF EXAMINATIONS, SRI LANKA
අධ්‍යයන පොදු සහතික පත්‍ර (සාමාන්‍ය පෙළ) විභාගය
2022 අ.පො.ස. (සා.පෙළ) විභාගය • විද්‍යාව II
Science II — Time: 3 Hours — Total Marks: 60
උපදෙස්: A කොටසේ ප්‍රශ්න හතරටම (1-4) මෙම පත්‍රයේම පිළිතුරු සපයන්න. B කොටසේ ප්‍රශ්න පහෙන් (5-9) ප්‍රශ්න තුනක් තෝරාගෙන පිළිතුරු සපයන්න.
විභාග අංකය: ....................................
(01) ප්‍රභාසංශ්ලේෂණය සහ ශාක කායික විද්‍යාව (Biology)
මුළු ලකුණු 15
2022 විභාග ප්‍රශ්නය: හරිත ශාක පත්‍රයක ප්‍රභාසංශ්ලේෂණ ක්‍රියාවලිය හා ඒ ආශ්‍රිත සාධක පරීක්ෂා කිරීමට පාසල් රසායනාගාරයේදී සිදුකළ පරීක්ෂණයක් ඇසුරින් පහත ප්‍රශ්නවලට පිළිතුරු සපයන්න.
(A) (i)
ප්‍රභාසංශ්ලේෂණයේදී ආලෝක ප්‍රතික්‍රියාව සහ අඳුරු ප්‍රතික්‍රියාව සිදුවන හරිතලවයේ විශේෂිත ස්ථාන පිළිවෙළින් නම් කරන්න.
[ලකුණු 3]
විසඳුම් පියවර & ලකුණු:
(A) (ii)
ප්‍රභාසංශ්ලේෂණ ක්‍රියාවලිය සඳහා වන තුලිත සමස්ත රසායනික සමීකරණය (රසායනික සූත්‍ර ඇසුරින්) ලියන්න.
[ලකුණු 4]
විසඳුම් පියවර & ලකුණු:
(B) (i)
පිෂ්ට පරීක්ෂාවේදී ශාක පත්‍රය උතුරන ජලයේ තම්බා ගැනීම සහ පසුව ඇල්කොහොල් තුළ බහා ජල තාපකයක රත් කිරීම සිදු කරන්නේ මන්දැයි පහදන්න.
[ලකුණු 4]
විසඳුම් පියවර & ලකුණු:
(B) (ii)
ප්‍රභාසංශ්ලේෂණයේදී පිටවන වායුව ඔක්සිජන් ($\text{O}_2$) බව හඳුනා ගැනීමට යොදා ගන්නා පරීක්ෂාව සහ එහි නිරීක්ෂණය කෙටියෙන් ලියන්න.
[ලකුණු 4]
විසඳුම් පියවර & ලකුණු:
නිල Marking Scheme:
💡 නිල ලකුණු දීමේ පටිපාටිය (Marking Scheme):
(A)(i) ආලෝක ප්‍රතික්‍රියාව: ග්‍රානා (Grana) / තයිලකොයිඩ පටල [ලකුණු 1.5]. අඳුරු ප්‍රතික්‍රියාව: ස්ට්‍රෝමාව (Stroma) [ලකුණු 1.5].
(A)(ii) $6\text{CO}_2 + 6\text{H}_2\text{O} \xrightarrow[\text{හරිතප්‍රද}]{\text{ආලෝකය}} \text{C}_6\text{H}_{12}\text{O}_6 + 6\text{O}_2$ (තුලිත සමීකරණයට) [ලකුණු 4].
(B)(i) උතුරන ජලයේ තැම්බීම: සෛල පටලවල පාරගම්‍යතාව වැඩි කර සෛල මරණයට පත් කිරීම සඳහා [ලකුණු 2]. ඇල්කොහොල් වල රත් කිරීම: හරිතප්‍රද (ක්ලෝරොෆිල්) දියකර හැර වර්ණහරණය කිරීම සඳහා (ඇල්කොහොල් පහසුවෙන් ගිනි ඇවිලෙන බැවින් ජල තාපකයක් යොදා ගනී) [ලකුණු 2].
(B)(ii) එකතු වූ වායුව සහිත නළය තුළට දල්වන ලද හබල පෙත්තක් (ගිනි අඟුරක්) ඇතුළු කිරීම [ලකුණු 2]. නිරීක්ෂණය: හබල පෙත්ත දීප්තිමත්ව දැල්වීම [ලකුණු 2].
(02) පදාර්ථයේ ව්‍යුහය, ආවර්තිතා වගුව හා බන්ධන (Chemistry)
මුළු ලකුණු 15
2022 විභාග ප්‍රශ්නය: පරමාණුක ක්‍රමාංකය $Z = 12$ වූ මැග්නීසියම් (Mg) මූලද්‍රව්‍යය ඇසුරින් පහත ප්‍රශ්නවලට පිළිතුරු සපයන්න.
(a)
Mg පරමාණුවේ ඉලෙක්ට්‍රෝන වින්‍යාසය ලියා, එය ආවර්තිතා වගුවේ අයත් වන කාණ්ඩය හා ආවර්තය සඳහන් කරන්න.
[ලකුණු 4]
විසඳුම් පියවර & ලකුණු:
(b)
Mg මූලද්‍රව්‍යය ක්ලෝරීන් ($_{17}\text{Cl}$) සමඟ ප්‍රතික්‍රියා කර සාදන ක්ලෝරයිඩයේ රසායනික සූත්‍රය ලියන්න. එහි අඩංගු රසායනික බන්ධන වර්ගය කුමක්ද?
[ලකුණු 4]
විසඳුම් පියවර & ලකුණු:
(c)
එම ක්ලෝරයිඩයේ මවුලික ස්කන්ධය ගණනය කරන්න. (සාපේක්ෂ පරමාණුක ස්කන්ධ: Mg=12, \text{Cl}=35.5)
[ලකුණු 4]
විසඳුම් පියවර & ලකුණු:
(d)
අයනික සංයෝග ඝන අවස්ථාවේදී විදුලිය සන්නයනය නොකරන නමුත් විලයිත හෝ ජලීය ද්‍රාවණ අවස්ථාවේදී විදුලිය සන්නයනය කිරීමට හේතුව පහදන්න.
[ලකුණු 3]
විසඳුම් පියවර & ලකුණු:
නිල Marking Scheme:
💡 නිල ලකුණු දීමේ පටිපාටිය (Marking Scheme):
(a) ඉලෙක්ට්‍රෝන වින්‍යාසය: 2, 8, 2 [ලකුණු 2]. කාණ්ඩය: II [ලකුණු 1]. ආවර්තය: 3 [ලකුණු 1].
(b) රසායනික සූත්‍රය: Mg\text{Cl}_2 [ලකුණු 2]. බන්ධන වර්ගය: අයනික බන්ධන (Ionic bond) [ලකුණු 2].
(c) මවුලික ස්කන්ධය නිවැරදි සූත්‍රය හා ආදේශය සහිතව ගණනය කිරීම [ලකුණු 4].
(d) ඝන අවස්ථාවේදී අයන දැලිස තුළ තදින් බැඳී ඇති බැවින් නිදහස් අයන නොමැත. විලයිත හෝ ජලීය අවස්ථාවේදී නිදහස් චලනය විය හැකි අයන ඇති බැවින් විද්‍යුතය සන්නයනය කරයි [ලකුණු 3].
(03) චලිතය, ප්‍රවේග-කාල ප්‍රස්ථාර හා නිව්ටන් නියම (Physics)
මුළු ලකුණු 15
2022 විභාග ප්‍රශ්නය: නිශ්චලතාවයේ සිට ගමන් ආරම්භ කළ ස්කන්ධය 1000 = 1000\text{ kg}$ වූ වාහනයක් ඒකාකාර ත්වරණය 3 = 3\text{ ms}^{-2}$ කින් තත්පර 6 = 6\text{ s}$ ක් ගමන් කර, ඉන්පසු ලබාගත් ප්‍රවේගයෙන් තවත් තත්පර 10ක් ඒකාකාර වේගයෙන් ගමන් කළේය.
(a)
මුල් තත්පර 6 අවසානයේ වාහනය ලබාගත් අවසාන ප්‍රවේගය 15 = u + at$ ඇසුරින් ගණනය කරන්න.
[ලකුණු 4]
විසඳුම් පියවර & ලකුණු:
(b)
මුල් තත්පර 6 තුළ වාහනය ගමන් කළ දුර $s = ut + \frac{1}{2}at^2$ ඇසුරින් සොයන්න.
[ලකුණු 4]
විසඳුම් පියවර & ලකුණු:
(c)
මෙම චලිතය සඳහා ප්‍රවේග-කාල ($v-t$) ප්‍රස්ථාරයේ දළ සටහනක් අඳින්න (අක්ෂ සහ අනුරූප අගයන් ලකුණු කරන්න).
[ලකුණු 4]
විසඳුම් පියවර & ලකුණු:
(d)
ත්වරණය වන කාලය තුළ රථය මත ක්‍රියාකළ අසමතුලිත ඉදිරි චාලක බලය $F = ma$ මඟින් නිව්ටන් (\text{N}) වලින් ගණනය කරන්න.
[ලකුණු 3]
විසඳුම් පියවර & ලකුණු:
නිල Marking Scheme:
💡 නිල ලකුණු දීමේ පටිපාටිය (Marking Scheme):
(a) $v = u + at \Rightarrow u = 0, a = 3, t = 6 \Rightarrow v = 0 + (3 \times 6) = 18\text{ ms}^{-1}$ [ලකුණු 4].
(b) $s = ut + \frac{1}{2}at^2 \Rightarrow s = 0 + \frac{1}{2} \times 3 \times (6)^2 = 54\text{ m}$ [ලකුණු 4].
(c) $v-t$ ප්‍රස්ථාරය: $0$ සිට 6\text{ s} දක්වා බෑවුම් සහිත සරල රේඛාවක් ($0$ සිට 18\text{ ms}^{-1} දක්වා) [ලකුණු 2], ඉන්පසු තිරස් රේඛාවක් [ලකුණු 2].
(d) $F = ma \Rightarrow F = 1000\text{ kg} \times 3\text{ ms}^{-2} = 3000\text{ N}$ [ලකුණු 3].
(04) ධාරා විද්‍යුතය, පරිපථ හා ඉලෙක්ට්‍රොනික විද්‍යාව (Applied Science)
මුළු ලකුණු 15
2022 විභාග ප්‍රශ්නය: විභව අන්තරය $V = 15\text{ V}$ වන කෝෂයකට ශ්‍රේණිගතව සම්බන්ධ කරන ලද $R_1 = 5\text{ }\Omega$ සහ $R_2 = 10\text{ }\Omega$ ප්‍රතිරෝධක දෙකක් සහිත පරිපථයක් සලකන්න.
(a)
ඕම්ගේ නියමය (Ohm's Law) ප්‍රකාශ කරන්න.
[ලකුණු 3]
විසඳුම් පියවර & ලකුණු:
(b)
පරිපථයේ මුළු සමක ප්‍රතිරෝධය ($R = R_1 + R_2$) සහ පරිපථය හරහා ගලන මුළු ධාරාව ($I$) ඇම්පියර් වලින් ගණනය කරන්න.
[ලකුණු 4]
විසඳුම් පියවර & ලකුණු:
(c)
$R_2 (10\text{ }\Omega)$ ප්‍රතිරෝධකය දෙකෙළවර විභව බැස්ම ($V_2 = I \times R_2$) වෝල්ට් වලින් ගණනය කරන්න.
[ලකුණු 4]
විසඳුම් පියවර & ලකුණු:
(d)
මෙම පරිපථයට සන්ධි ඩයෝඩයක් පසු නැඹුරු වන පරිදි සම්බන්ධ කළහොත් පරිපථයේ ධාරාවට කුමක් සිදුවේද? ඊට හේතුව කුමක්ද?
[ලකුණු 4]
විසඳුම් පියවර & ලකුණු:
නිල Marking Scheme:
💡 නිල ලකුණු දීමේ පටිපාටිය (Marking Scheme):
(a) නියත උෂ්ණත්වයකදී සන්නායකයක් හරහා ගලන විද්‍යුත් ධාරාව, එහි දෙකෙළවර විභව අන්තරයට අනුලෝමව සමානුපාතික වේ ($V = IR$) [ලකුණු 3].
(b) $R = 5 + 10 = 15\text{ }\Omega$ [ලකුණු 2]. $I = \frac{V}{R} = \frac{15}{15} = 1\text{ A}$ [ලකුණු 2].
(c) $V_2 = I \times R_2 = 1\text{ A} \times 10\text{ }\Omega = 10\text{ V}$ [ලකුණු 4].
(d) ධාරාව ගලා නොයයි (ශුන්‍ය වේ) [ලකුණු 2]. පසු නැඹුරු වූ විට ඩයෝඩයේ ක්ෂය ස්ථරය පුළුල් වී ප්‍රතිරෝධය ඉතා ඉහළ වන බැවින් ධාරාව අවහිර කරයි [ලකුණු 2].
05.
මානව ප්‍රවේණිය සහ මෙන්ඩලීය නීති (Biology Essay)
ලකුණු 20
2022 විභාග රචනා ගැටලුව: ග්‍රෙගර් මෙන්ඩල් විසින් සිදුකරන ලද මූලික ඒකසංකරණ පරීක්ෂණ සහ මිනිසාගේ රුධිර ගණ ප්‍රවේණිය පිළිබඳව පහත විමසුම සලකන්න.
(a) (i)
ප්‍රමුඛ ලක්ෂණය (Dominant trait) සහ නිලීන ලක්ෂණය (Recessive trait) යන්න නිර්වචනය කරන්න.
[ලකුණු 4]
(a) (ii)
සමයුග්මක උස ශාකයක් ($TT$) සහ සමයුග්මක මිටි ශාකයක් ($tt$) පරපරාගනය කළ විට $F_1$ සහ $F_2$ පරම්පරාවල ලැබෙන රූපදර්ශ අනුපාතය පුනට් කොටුවක් (Punnett square) ඇසුරින් දක්වන්න.
[ලකුණු 8]
(b)
මිනිසාගේ $\text{ABO}$ රුධිර ගණ ප්‍රවේණිය පාලනය කරන ඇලීල 3 නම් කර, $\text{A}$ රුධිර ගණය ඇති පියෙකුට සහ $\text{B}$ රුධිර ගණය ඇති මවකට $\text{O}$ රුධිර ගණය සහිත දරුවෙකු බිහිවිය හැකි ආකාරය ප්‍රවේණි සටහනකින් පැහැදිලි කරන්න.
[ලකුණු 8]
නිල Marking Scheme (පියවරෙන් පියවර ලකුණු පටිපාටිය):
💡 නිල ලකුණු දීමේ පටිපාටිය (Marking Scheme):
(a)(i) ප්‍රමුඛ ලක්ෂණය: විෂමයුග්මක අවස්ථාවේදීත් බාහිරට ප්‍රකාශ වන ලක්ෂණයයි [ලකුණු 2]. නිලීන ලක්ෂණය: සමයුග්මක නිලීන අවස්ථාවේදී පමණක් ප්‍රකාශ වන ලක්ෂණයයි [ලකුණු 2].
(a)(ii) $F_1$ පරම්පරාව: $Tt$ (100% උස) [ලකුණු 2]. $F_2$ පරම්පරාව: $TT$ (උස 1), $Tt$ (උස 2), $tt$ (මිටි 1) [ලකුණු 3]. රූපදර්ශ අනුපාතය: උස 3 : මිටි 1 (3:1) [ලකුණු 3].
(b) ඇලීල: $I^A, I^B, i$ [ලකුණු 3]. පියා විෂමයුග්මක $I^A i$ සහ මව විෂමයුග්මක $I^B i$ වන විට දෙදෙනාගෙන්ම $i$ ඇලීල එකතුවී $ii$ ප්‍රවේණිදර්ශය සහිත \text{O} රුධිර ගණ දරුවෙකු බිහිවේ (සම්භාවිතාව 25% කි) [ලකුණු 5].
06.
විද්‍යුත් රසායනික කෝෂ සහ විද්‍යුත් විච්ඡේදනය (Chemistry Essay)
ලකුණු 20
2022 විභාග රචනා ගැටලුව: රසායනික ශක්තිය විද්‍යුත් ශක්තිය බවට පත්කිරීම සහ විද්‍යුත් ශක්තිය මඟින් රසායනික විපර්යාස සිදුකිරීම පිළිබඳ පහත කොටස්වලට පිළිතුරු සපයන්න.
(a)
විද්‍යුත් රසායනික කෝෂයක් (ගැල්වනික කෝෂයක්) සහ විද්‍යුත් විච්ඡේදන කෝෂයක් අතර පවතින මූලික ශක්ති පරිවර්තන වෙනස පැහැදිලි කරන්න.
[ලකුණු 4]
(b)
තනුක සල්ෆියුරික් අම්ලය ($\text{H}_2\text{SO}_4$) යොදා ජලය විද්‍යුත් විච්ඡේදනය කිරීමේදී ඇනෝඩයේ හා කැතෝඩයේ නිදහස් වන වායු නම් කර, එම අග්‍රවල සිදුවන තුලිත අර්ධ ප්‍රතික්‍රියා ලියන්න.
[ලකුණු 8]
(c)
යකඩ හැන්දක් මත රිදී ($\text{Ag}$) හෝ තඹ ($\text{Cu}$) ආලේප කිරීමේ විද්‍යුත් තහඩුකරණ (Electroplating) ක්‍රියාවලියේදී කැතෝඩය, ඇනෝඩය සහ විද්‍යුත් විච්ඡේද්‍යය ලෙස යොදා ගන්නා ද්‍රව්‍ය නම් කරන්න.
[ලකුණු 8]
නිල Marking Scheme (පියවරෙන් පියවර ලකුණු පටිපාටිය):
💡 නිල ලකුණු දීමේ පටිපාටිය (Marking Scheme):
(a) ගැල්වනික කෝෂය: රසායනික ශක්තිය $\rightarrow$ විද්‍යුත් ශක්තිය බවට පත්කරයි [ලකුණු 2]. විද්‍යුත් විච්ඡේදන කෝෂය: විද්‍යුත් ශක්තිය $\rightarrow$ රසායනික ශක්තිය බවට පත්කරයි [ලකුණු 2].
(b) ඇනෝඩයේ වායුව: ඔක්සිජන් ($\text{O}_2$) [ලකුණු 2], අර්ධ ප්‍රතික්‍රියාව: $2\text{H}_2\text{O} \rightarrow \text{O}_2 + 4\text{H}^+ + 4e^-$ [ලකුණු 2]. කැතෝඩයේ වායුව: හයිඩ්‍රජන් ($\text{H}_2$) [ලකුණු 2], අර්ධ ප්‍රතික්‍රියාව: $2\text{H}^+ + 2e^- \rightarrow \text{H}_2$ [ලකුණු 2].
(c) කැතෝඩය: ආලේප කළ යුතු පිරිසිදු යකඩ හැන්ද [ලකුණු 2.5]. ඇනෝඩය: ආලේප කිරීමට ගන්නා පිරිසිදු ලෝහ තහඩුව (තඹ/රිදී) [ලකුණු 2.5]. විද්‍යුත් විච්ඡේද්‍යය: අදාළ ලෝහයේ ද්‍රාව්‍ය ලවණ ද්‍රාවණයක් ($\text{CuSO}_4$ හෝ $\text{AgNO}_3$) [ලකුණු 3].
07.
තාපය, විශිෂ්ට තාප ධාරිතාව හා ගුප්ත තාපය (Physics Essay)
ලකුණු 20
2022 විභාග රචනා ගැටලුව: ද්‍රව්‍යවල උෂ්ණත්වය ඉහළ යාම සහ අවස්ථා විපර්යාසවලදී සිදුවන තාප හුවමාරුව පිළිබඳ පහත ගැටලුව විසඳන්න.
(a)
විශිෂ්ට තාප ධාරිතාව ($c$) සහ විලයනයේ විශිෂ්ට ගුප්ත තාපය ($L_f$) අතර වෙනස අර්ථ දක්වන්න.
[ලකුණු 5]
(b)
ස්කන්ධය $2\text{ kg}$ වන ජලයේ උෂ්ණත්වය $30\text{ }^\circ\text{C}$ සිට $80\text{ }^\circ\text{C}$ දක්වා ඉහළ නැංවීමට අවශ්‍ය තාප ප්‍රමාණය ගණනය කරන්න. (ජලයේ විශිෂ්ට තාප ධාරිතාව $c = 4200\text{ J kg}^{-1}\text{ K}^{-1}$)
[ලකුණු 7]
(c)
$0\text{ }^\circ\text{C}$ හි පවතින අයිස් කැටයක් $0\text{ }^\circ\text{C}$ හි ජලය බවට පත්වීමේදී උෂ්ණත්වය වෙනස් නොවන්නේ මන්දැයි අණුක චාලක වාදය ඇසුරින් පහදන්න.
[ලකුණු 8]
නිල Marking Scheme (පියවරෙන් පියවර ලකුණු පටිපාටිය):
💡 නිල ලකුණු දීමේ පටිපාටිය (Marking Scheme):
(a) විශිෂ්ට තාප ධාරිතාව: ද්‍රව්‍යයක $1\text{ kg}$ ක උෂ්ණත්වය $1\text{ }^\circ\text{C}$ කින් ඉහළ නැංවීමට අවශ්‍ය තාපයයි ($Q = mc\Delta\theta$) [ලකුණු 2.5]. විශිෂ්ට ගුප්ත තාපය: උෂ්ණත්වය වෙනස් නොවී $1\text{ kg}$ ක භෞතික අවස්ථාව වෙනස් කිරීමට අවශ්‍ය තාපයයි ($Q = mL$) [ලකුණු 2.5].
(b) $Q = mc\Delta\theta \Rightarrow m = 2\text{ kg}, c = 4200, \Delta\theta = (80 - 30) = 50\text{ K}$ [ලකුණු 3]. $Q = 2 \times 4200 \times 50 = 420,000\text{ J} = 420\text{ kJ}$ [ලකුණු 4].
(c) සපයන තාප ශක්තිය අණු අතර ඇති අන්තර් අණුක බන්ධන බිඳහෙළා අයිස් ජාල ව්‍යුහය දියකර හැරීමට වැයවේ [ලකුණු 4]. එම තාපය අණුවල චාලක ශක්තිය වැඩි කිරීමට දායක නොවන බැවින් උෂ්ණත්වය ඉහළ නොයයි [ලකුණු 4].
08.
විද්‍යුත් චුම්බක ප්‍රේරණය, පරිණාමක හා ගෘහ විදුලි පරිපථ (Applied Physics Essay)
ලකුණු 20
2022 විභාග රචනා ගැටලුව: ජාතික විදුලිබල පද්ධතියෙන් ගෘහස්ථ විදුලි සැපයුම ලබාගැනීම සහ විද්‍යුත් උපකරණවල ආරක්ෂිත භාවිතය පිළිබඳ පහත ප්‍රශ්න සලකන්න.
(a)
විද්‍යුත් චුම්බක ප්‍රේරණය යනු කුමක්දැයි හඳුන්වා, එය ප්‍රායෝගිකව යොදාගන්නා උපකරණ 2ක් නම් කරන්න.
[ලකුණු 5]
(b)
විදුලිබලාගාරවල සිට නගර වෙත විදුලිය සම්ප්‍රේෂණය කිරීමේදී අධි වෝල්ටීයතාවයකින් සම්ප්‍රේෂණය කරන්නේ මන්දැයි \$P = I^2R\$ සමීකරණය ඇසුරින් විස්තර කරන්න.
[ලකුණු 7]
(c)
ගෘහ විදුලි පරිපථයක ආරක්ෂාව සඳහා යොදන (i) විලායකය (Fuse) (ii) කුඩා පරිපථ බිඳිනය (MCB) සහ (iii) භූගත රැහැන (Earth wire) ක්‍රියාත්මක වන ආකාරය කෙටියෙන් විස්තර කරන්න.
[ලකුණු 8]
නිල Marking Scheme (පියවරෙන් පියවර ලකුණු පටිපාටිය):
💡 නිල ලකුණු දීමේ පටිපාටිය (Marking Scheme):
(a) චුම්බක ක්ෂේත්‍රයක් සහ සන්නායකයක් අතර සාපේක්ෂ චලිතයක් ඇතිවීමේදී සන්නායකය තුළ විද්‍යුත් ගාමක බලයක් (විභව අන්තරයක්) ප්‍රේරණය වීම [ලකුණු 3]. උපකරණ: විදුලි ජනකය (ඩයිනමෝව), පරිණාමකය, ප්‍රේරක උඳුන [ලකුණු 2].
(b) $P = VI$ බැවින් වෝල්ටීයතාව ($V$) ඉතා ඉහළ නැංවූ විට සම්ප්‍රේෂණ රැහැනේ ධාරාව ($I$) ඉතා කුඩා වේ [ලකුණු 3]. රැහැන්වල තාපය ලෙස සිදුවන බල හානිය $P_{\text{loss}} = I^2R$ වේ. $I$ කුඩා බැවින් ජූල් තාප හානිය විශාල ලෙස අවම කරගත හැක [ලකුණු 4].
(c) (i) විලායකය: අධි ධාරාවක් ගලා යාමේදී අඩු ද්‍රවාංකයක් සහිත කම්බිය රත්වී දියවී පරිපථය විසන්ධි කරයි [ලකුණු 2.5]. (ii) MCB: කෙටි පරිපථ හෝ අධිභාර වලදී විද්‍යුත් චුම්බක යාන්ත්‍රණයකින් ස්විචය ට්‍රිප් කර පරිපථය විසන්ධි කරයි [ලකුණු 2.5]. (iii) භූගත රැහැන: ලෝහමය ආවරණය සහිත උපකරණයක ලයිව් වයරය ලෝහයට ස්පර්ශ වුවහොත් ධාරාව පොළොවට කාන්දු කර පරිශීලකයාට විදුලි සැර වැදීම වළක්වයි [ලකුණු 3].
09.
ජෛව භූ-රසායනික චක්‍ර, ගෝලීය උණුසුම හා පරිසර කළමනාකරණය (Biosphere & Environment)
ලකුණු 20
2022 විභාග රචනා ගැටලුව: මිහිමත ජීවයේ පැවැත්ම තහවුරු කරන ජෛව භූ-රසායනික චක්‍ර සහ මානව ක්‍රියාකාරකම් නිසා පැනනැගී ඇති පාරිසරික අර්බුද පිළිබඳ පහත ප්‍රශ්නවලට පිළිතුරු සපයන්න.
(a)
නයිට්‍රජන් චක්‍රයේදී වායුගෝලීය නයිට්‍රජන් ($N_2$) ශාකවලට උරාගත හැකි නයිට්‍රේට් ($NO_3^-$) බවට පත්කරන ජෛවීය හා අජෛවීය ක්‍රම එක බැගින් දක්වන්න.
[ලකුණු 6]
(b)
හරිතාගාර ආචරණය (Greenhouse Effect) යනු කුමක්දැයි විස්තර කර, මිනිසා විසින් වායුගෝලයට අධිකව හරිතාගාර වායු එකතු කිරීම නිසා සිදුවන අහිතකර ප්‍රතිඵල 3ක් සඳහන් කරන්න.
[ලකුණු 7]
(c)
පොලිතීන් හා ප්ලාස්ටික් භාවිතය අවම කිරීමට ලෝකයේ ක්‍රියාත්මක වන 3R (Reduce, Reuse, Recycle) සංකල්පය පාසලේදී සහ නිවසේදී ක්‍රියාත්මක කළ හැකි ප්‍රායෝගික උදාහරණ සහිතව පැහැදිලි කරන්න.
[ලකුණු 7]
නිල Marking Scheme (පියවරෙන් පියවර ලකුණු පටිපාටිය):
💡 නිල ලකුණු දීමේ පටිපාටිය (Marking Scheme):
(a) ජෛවීය ක්‍රමය: රනිල ශාක මුල් ගැටිතිවල ජීවත්වන රයිසෝබියම් (Rhizobium) බැක්ටීරියා හෝ ඇසටොබැක්ටර් මඟින් නයිට්‍රජන් තිර කිරීම [ලකුණු 3]. අජෛවීය ක්‍රමය: අකුණු ගැසීමේදී වායුගෝලීය නයිට්‍රජන් සහ ඔක්සිජන් එක්ව නයිට්‍රජන් ඔක්සයිඩ් සාදා වැසි ජලය සමඟ නයිට්‍රික් අම්ලය ලෙස පසට එකතු වීම [ලකුණු 3].
(b) පෘථිවිය මතුපිටින් විමෝචනය කරන අධෝරක්ත (IR) කිරණ වායුගෝලයේ ඇති $\text{CO}_2, \text{CH}_4, \text{N}_2\text{O}$ වැනි වායු මඟින් රඳවා ගෙන පෘථිවි උෂ්ණත්වය ඉහළ නැංවීම [ලකුණු 3]. අහිතකර ප්‍රතිඵල: ධ්‍රැවීය අයිස් දියවී මුහුදු මට්ටම ඉහළ යාම, කාලගුණික විපර්යාස හා නියඟ/ගංවතුර, ජෛව විවිධත්වය හා කොරල්පර විනාශ වීම [ලකුණු 4].
(c) Reduce (අවම කිරීම): පොලිතීන් බෑග් වෙනුවට රෙදි බෑග් භාවිතය [ලකුණු 2.5]. Reuse (නැවත භාවිතය): හිස් ප්ලාස්ටික් බෝතල් පැල සිටුවීමට හෝ ද්‍රව්‍ය ගබඩා කිරීමට යොදාගැනීම [ලකුණු 2]. Recycle (ප්‍රතිචක්‍රීකරණය): ප්ලාස්ටික් අපද්‍රව්‍ය වෙන්කර එකතු කර ප්‍රතිචක්‍රීකරණ මධ්‍යස්ථාන වෙත ලබාදීම [ලකුණු 2.5].
VertexExam.lk • නිල අධ්‍යාපනික විභාග මධ්‍යස්ථානය
2022 O/L විද්‍යාව • සියලුම හිමිකම් ඇවිරිණි.
Exam Paper Sheet