10 ශ්රේණිය ICT කෙටි සටහන්: සංඛ්යා පද්ධති (ද්විමය, අෂ්ටමය, දශමය, ෂඩ්දශමය)
සාමාන්ය තොරතුරු තාක්ෂණය (General Information Technology - GIT) • දින 1-2 කින් විභාගය ජයගැනීමේ සම්පූර්ණ අත්පොත
1. මූලික සංකල්ප, එදිනෙදා ජීවිතයේ උපමා සහ විභාග ලකුණු රීති
Core Concepts & Analogiesසංඛ්යා පද්ධති සංකේත:
- ද්විමය (Base 2): 0, 1
- අෂ්ටමය (Base 8): 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7
- දශමය (Base 10): 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9
- ෂඩ්දශමය (Base 16): 0-9 සහ A(10), B(11), C(12), D(13), E(14), F(15)
ද්විමය -> දශමය: බර තැබූ ස්ථානීය අගයන්ගෙන් ($2^0=1, 2^1=2, 2^2=4, 2^3=8, 2^4=16, 2^5=32, ...$) ගුණ කර එකතු කිරීම.
ද්විමය <-> ෂඩ්දශමය: දකුණේ සිට බිටු 4 බැගින් වෙන් කර එක් එක් 4-බිටු කාණ්ඩයට අනුරූප ෂඩ්දශම අගය ලිවීම (උදා: $8421$ ක්රමය).
2. ප්රායෝගික අභ්යාස සහ පියවරෙන් පියවර විසඳුම් (Step-by-Step Worked Examples)
Practical Exercises3. විභාගයේදී ළමයි අහුවෙන කපටි තැන් සහ වැළැක්වීම (Common Pitfalls & Exam Traps)
Mark Savers5. විභාගයට පෙර තනිව විසඳිය යුතු ඉක්මන් Self-Test ප්රශ්න
15 Crucial Questions- 1 {"q":"ෂඩ්දශම පද්ධතියේ F අකුරෙන් නිරූපණය වන දශම අගය කීයද?","a":"15"}
- 2 {"q":"දශම 9 ද්විමය ආකාරයෙන් ලියන්නේ කෙසේද?","a":"1001_2 (8 + 1)"}
- 1 ALU (ගණිත හා තාර්කික මෙහෙයුම්) සහ CU (පාලන හා සම්බන්ධීකරණ ඒකකය).
- 2 RAM තාවකාලිකයි (Volatile - විදුලිය නැතිවිට මැකේ); ROM ස්ථිරයි (Non-volatile - BIOS අඩංගුයි).
- 3 Touch screen (ස්පර්ශ තිරය) input සහ output දෙකම සිදුකරයි.
- 4 B2 සෛලයේ සිට B10 දක්වා සෛලවල ඇති සංඛ්යාත්මක අගයන්ගේ එකතුව ගණනය කරයි.
- 5 A1 (Relative): Formula copy කළවිට සෛලය වෙනස් වේ. $A$1 (Absolute): Formula copy කළත් සෛලය වෙනස් නොවේ.
- 6 Record යනු එක් පුද්ගලයෙකුගේ සම්පූර්ණ තොරතුරු පේළියකි (Row). Field යනු තනි තීරුවකි (Column).
- 7 (1) අගයන් Unique (අනන්ය) විය යුතුය. (2) කිසිවිටෙකත් Blank / Null (හිස්) නොවිය යුතුය.
- 8 අනෙක් ලබන්නන්ට නොපෙනෙන සේ රහසිගතව ඊමේල් පණිවිඩයේ පිටපතක් යැවීමට (Blind Carbon Copy).
- 9 ව්යාජ ඊමේල් හෝ වෙබ් අඩවි මඟින් පරිශීලකයා මුළාකර මුරපද සහ බැංකු තොරතුරු සොරකම් කිරීමේ සයිබර් වංචාවකි.
- 10 විශාලතම Heading එකට <h1> ද, ඡේදයක් සඳහා <p> ද භාවිත කරයි.
- 11 Ctrl+C = Copy, Ctrl+V = Paste, Ctrl+Z = Undo, F2 = Rename.
- 12 Transition: Slide එකකින් තවත් Slide එකකට මාරුවීමේ ආචරණය. Animation: Slide එක තුළ ඇති object එකක චලනය.
- 13 ඡේදයක වම් සහ දකුණු දෙපසම මායිම් පොතක මෙන් සමාන්තරව කෙළින් පෙළගැස්වීම.
- 14 වාසිය: එක් කේබලයක් කැඩුණද අනෙක් පරිගණක ක්රියා කරයි. අවාසිය: මධ්යම Switch/Hub එක කැඩුණහොත් මුළු ජාලයම අක්රිය වේ.
- 15 Bits 8 කි (1 Byte = 8 bits).
6. දවසේ Study Plan එක (පැය 8 න් සම්පූර්ණ විෂය ගොඩදාන සැලැස්ම)
1-Day Sprintපැය 1 – Computer Basics + Operating System
Hardware, Software, CPU (ALU/CU/Registers), Memory (RAM/ROM/Cache), Input/Output සහ Shortcuts පාඩම් කරන්න.
පැය 2 – Word Processing + Presentation
Formatting, Alignments, Margins (Portrait/Landscape), Mail Merge, Slides සහ Slide Master නීති revise කරන්න.
පැය 2 – Spreadsheets (වැඩිම ලකුණු)
Formulas අතින් ලියන්න: =SUM, =AVERAGE, =MAX, =MIN, =COUNT, =IF. A1 vs $A$1 නිරපේක්ෂ සමුද්දේශ හොඳින් මතක තබාගන්න.
පැය 1 – Database + Internet & Email
Table, Field, Record, Primary Key නීති, Relationships, To/Cc/Bcc වෙනස සහ සයිබර් ආරක්ෂාව revise කරන්න.
පැය 1 – Web HTML + Cyber Security
HTML tags (<h1>, <p>, <br>, <a>, <img>, <table>) සහ Malware වර්ග (Virus, Worm, Ransomware) බලන්න.
අවසාන පැය 1 – වැරදුණු ප්රශ්න පමණක් බැලීම
අලුත් පාඩම් පටන් නොගෙන, ඉහත Self-Test ප්රශ්න 15 සහ වැරදුණු formulas නැවත බලා සිත සැහැල්ලුවෙන් තබාගන්න.
- Options 4 ම කියවන්න: MCQ ප්රශ්නයකදී පිළිතුරු 4 ම කියවා නොදන්නා ප්රශ්නයක් වුවද වැරදි options ඉවත් කර (elimination) හොඳම පිළිතුර තෝරන්න. කිසිදු ප්රශ්නයක් හිස්ව නොතබන්න.
- Formula ප්රශ්නවලදී දෙවරක් බලන්න: = ලකුණ, වරහන් (brackets) සහ cell range (B2:B8) නිවැරදිදැයි දෙවරක් පරීක්ෂා කරන්න.
- වේලාව කළමනාකරණය: අපහසු ප්රශ්න වල හිර නොවී ඒවා පසුවට තබා, ලකුණු පහසුවෙන් ගන්න පුළුවන් ප්රශ්න මුලින්ම ලියා අවසන් කරන්න.